Galaxy Bookshop

,

ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

90,00

Επιμέλεια: Σπύρος Βλαχόπουλος
Συγγραφές / Author:  Συλλογικό Έργο
ISBN: 9789606548192
Εκδότης / Publisher: Νομική Βιβλιοθήκη
Ημ. Εκδοσης / Date of Publish: 2η 2022
Βιβλιοδεσία / Format: Εύκαμπτη

Κωδικός προϊόντος: 9789606548192 Κατηγορίες: ,

Η δεύτερη έκδοση του έργου  Θεμελιώδη δικαιώματα. Ατομικά, κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα», καλύπτει το σύνολο των συνταγματικών δικαιωμάτων. Από την πρώτη έκδοση του έργου επήλθαν αρκετές και σημαντικές αλλαγές, οι οποίες κατέστησαν απαραίτητη την επικαιροποίησή του. Πέρα από τις πρόσφατες δικαστικές αποφάσεις και βιβλιογραφικές συμβολές και πέρα από τη συνταγματική αναθεώρηση του 2019 που προσέθεσε ρητή διάταξη περί του δικαιώματος στην αξιοπρεπή διαβίωση στο άρθρο 21, πολλές υπήρξαν και οι τροποποιήσεις στην κοινή νομοθεσία που συγκεκριμενοποιεί τα κατ’ ιδίαν θεμελιώδη δικαιώματα. Τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον για τα θεμελιώδη δικαιώματα έχει αυξηθεί λόγω και των κρίσιμων ζητημάτων της επικαιρότητας.

Ειδικότερα, το έργο, όπου εξετάζονται σφαιρικά όλα τα δικαιώματα, διακρίνεται σε εννέα μέρη:

-Τη γενική θεωρία: Περιλαμβάνονται η ιστορική εξέλιξη, οι ονομασίες, η κατηγοριοποίηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, οι παλαιές και νέες διαστάσεις τους, τα θεμελιώδη δικαιώματα ως υπερεθνικό μέγεθος σε διεθνές και ενωσιακό δίκαιο, οι περιορισμοί των περιορισμών, οι αληθείς συρροές.

-Τα μητρικά δικαιώματα: Αναλύεται το θεμελιώδες δικαίωμα του σεβασμού και της προστασίας της αξίας του ανθρώπου (της σωματικής και ψυχικής ακεραιότητάς του), ως πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας, η αρχή της ισότητας και οι ειδικότερες μορφές της (η ισότητα έναντι του νόμου, η απαγόρευση των διακρίσεων, η επεκτατική εφαρμογή ευνοϊκής ρύθμισης, η ισότητα των δύο φύλων, η ισότητα στα δημόσια βάρη, η ισότητα στην στρατολογική υποχρέωση, η ισότητα στην αμοιβή εργασίας, η ισότητα σε δημόσιες θέσεις),  η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας (ιδίως η σεξουαλική ελευθερία βάσει και του προσφάτως εισαχθέντος συμφώνου συμβίωσης ομοφυλοφίλων και δικαιώματος μεταβολής του φύλου, το δικαίωμα στο όνομα, το δικαίωμα στην εικόνα).

– Τα δικαιώματα φυσικής υπόστασης και ιδιωτικού βίου: Παρουσιάζεται αναλυτικά το δικαίωμα στη ζωή που συνιστά πρωταρχικό δικαίωμα και θεμελιώδη αξία κάθε πολιτισμένης κοινωνίας και αναλύονται βαθύτερα ζητήματα σχετικά με τη χρήση θανάσιμης βίας από όργανα του κράτους, το δικαίωμα αυτοσυντήρησης, το δικαίωμα στον θάνατο.

– Τα δικαιώματα πνευματικής έκφρασης: Αναλύεται το δικαίωμα της θρησκευτικής ελευθερίας και τα ειδικά θέματα της ίσης μεταχείρισης των πολιτών ανεξαρτήτως θρησκείας, ο προσηλυτισμός, τα θρησκευτικά σύμβολα, οι μειονότητες, η ελευθερία της έκφρασης, του τύπου και της ραδιοτηλεόρασης, με σχετικές αναφορές στον ηλεκτρονικό τύπο, το διαδίκτυο, η ιδιωτικότητα, το δικαίωμα στην πληροφόρηση, ο βλάσφημος και μισαλλόδοξος λόγος κ.ά

– Τα οικονομικά δικαιώματα: Ενδελεχώς παρουσιάζεται η επαγγελματική και επιχειρηματική ελευθερία, η συμβατική ελευθερία, η ελευθερία του ανταγωνισμού, η προστασία της ατομικής ιδιοκτησίας και της περιουσίας.

– Τα δικαιώματα συλλογικής δράσης: Προσεγγίζεται ερμηνευτικά η ελευθερία της συνάθροισης, της ενώσεως και η συνδικαλιστική ελευθερία.

-Τα κοινωνικά δικαιώματα: Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο δικαίωμα στην προστασία της υγείας, καθώς και στο δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση, στο δικαίωμα στην εργασία, στην προστασία του γάμου, της οικογένειας, και της παιδικής ηλικίας και στην προστασία της αξιοπρεπούς διαβίωσης.

-Τα πολιτικά δικαιώματα: Παρουσιάζονται εξαντλητικά τα εκλογικά δικαιώματα, ειδικότερα το δικαίωμα της ψήφου, του εκλέγεσθαι, της πολιτικής συσσωμάτωσης, το δικαίωμα στην κρατική χρηματοδότηση.

-Τα δικαιώματα έννομης προστασίας: Διεξοδικά αναλύονται το δικαίωμα στον νόμιμο δικαστή, της δικαστικής προστασίας,  της αναφοράς και της πρόσβασης στα διοικητικά έγγραφα, καθώς και της προηγούμενης ακρόασης.

Στα παραπάνω μέρη ερμηνεύονται σε αυτοτελή κεφάλαια τα κατ’ ιδίαν δικαιώματα, με την παράθεση των αναγκαίων νομολογιακών παραπομπών, και της ειδικής ανά δικαίωμα βιβλιογραφίας, υπό την μορφή ολοκληρωμένων και πλήρων μελετών με σαφή διάρθρωση και καταμερισμό της ύλης.

Στόχος του έργου είναι να αποτελέσει ένα σημαντικό και χρηστικό εργαλείο για τον φοιτητή, νομικό, δικηγόρο, δικαστή συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση και εξοικείωση με την ύλη των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Περιεχόμενα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Β΄ ΕΚΔΟΣΗΣ VII

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Α΄ ΕΚΔΟΣΗΣ IX

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ XXXVII

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

[1] ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

Ι. Εισαγωγή 5

Α. Ιστορική εξέλιξη 5

Β. Ονομασίες, κατηγοριοποίηση, παλαιές και νέες διαστάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων 7

Γ. Τα θεμελιώδη δικαιώματα ως υπερεθνικό μέγεθος: Διεθνές και ενωσιακό δίκαιο 10

ΙΙ. Φορείς 12

Α. Φυσικά πρόσωπα 12

Β. Νομικά πρόσωπα 14

ΙΙΙ. Αποδέκτες 15

Α. Κρατική εξουσία 15

Β. Ιδιώτες 16

IV. Ισχύς 17

Α. Αναστολή 17

Β. Παραίτηση 18

V. Πεδίο προστασίας 19

Α. Οριοθέτηση από το συνταγματικό κείμενο 19

Β. Οριοθέτηση με βάση τον σκοπό του δικαιώματος 20

VI. Περιορισμοί 20

Α. Από το συνταγματικό κείμενο 21

Β. Επιφύλαξη υπέρ του νόμου 22

Γ. Σύγκρουση με άλλες συνταγματικές διατάξεις 23

Δ. Περιορισμοί των περιορισμών 25

VII. Συρροή 26

Α. Γενικές και ειδικές διατάξεις 26

Β. Αληθείς συρροές 27

VIII. Μέσα προστασίας 27

IΧ. Θεμελιώδη δικαιώματα και συνταγματικές υποχρεώσεις 28

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΤΑ «ΜΗΤΡΙΚΑ» ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

[2] Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 34

ΙΙ. Νομικές βάσεις 35

Α. Σύνταγμα 35

B. Δίκαιο ΕΕ 35

Γ. Διεθνές Δίκαιο 36

ΙΙΙ. Φορείς 36

IV. Αποδέκτες 37

V. Πεδίο προστασίας 39

A. Αξία του ανθρώπου 39

B. Σωματική και ψυχική ακεραιότητα του ανθρώπου 41

VΙ. Συρροή 44

VII. Περιορισμοί 48

[3] ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 52

II. Νομικές βάσεις 52

Α. Σύνταγμα 52

Β. Δίκαιο ΕΕ 53

Γ. Διεθνές Δίκαιο 53

III. Φορείς 54

IV. Αποδέκτες 55

V. Πεδίο προστασίας 56

A. Το περιεχόμενο της αρχής 56

B. Η έκταση της δικαστικής προστασίας: επεκτατική εφαρμογή ευνοϊκής ρύθμισης; 60

VI. Συρροή 63

VII. Περιορισμοί 63

VIII. Ειδικές μορφές της αρχής 65

A. Ισότητα των δύο φύλων 65

B. Ισότητα στα δημόσια βάρη 67

Γ. Ισότητα στην στρατολογική υποχρέωση 69

Δ. Ισότητα στην αμοιβή εργασίας 70

Ε. Ισότητα στην πρόσβαση σε δημόσιες θέσεις 71

[4] Η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 76

ΙΙ. Νομικές βάσεις 76

Α. Σύνταγμα 76

B. Δίκαιο ΕΕ 76

Γ. Διεθνές Δίκαιο 76

ΙΙΙ. Φορείς 76

IV. Αποδέκτες 77

V. Πεδίο προστασίας 77

A. Επιμέρους εκδηλώσεις της προσωπικότητας 80

1. Σεξουαλική ελευθερία – Σύμφωνο Συμβίωσης Ομοφυλοφίλων και δικαίωμα μεταβολής φύλου 80

2. Δικαίωμα στο όνομα, δικαίωμα στην εικόνα, δικαίωμα αναζήτησης της καταγωγής 83

3. Λοιπές νομολογιακές περιπτώσεις 87

VΙ. Συρροή 89

VII. Περιορισμοί 89

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ

[5] ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΖΩΗ

I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 95

ΙΙ. Νομικές βάσεις 96

A. Σύνταγμα 96

B. Δίκαιο Ε.Ε. 97

Γ. Διεθνές Δίκαιο 97

ΙΙΙ. Φορείς 97

Α. Έναρξη της ανθρώπινης ζωής 98

Β. Λήξη της ανθρώπινης ζωής 100

ΙV. Αποδέκτες 101

Α. Κράτος 101

Β. Ιδιώτες 102

V. Προστατευτικό πεδίο 102

Α. Υποχρέωση ουσιαστικής προστασίας 102

1. Αρνητική υποχρέωση 102

2. Θετικές υποχρεώσεις 103

i. Υιοθέτηση του κατάλληλου νομικού και διοικητικού πλαισίου 103

ii. Λήψη προληπτικών μέτρων 104

Β. Υποχρέωση δικονομικής προστασίας 105

VI. Συρροή δικαιωμάτων 106

VII. Περιορισμοί 107

Α. Διεθνές δίκαιο των ενόπλων συγκρούσεων 107

Β. Θανατική ποινή 107

Γ. Χρήση θανάσιμης βίας από όργανα του κράτους 108

Δ. Δικαίωμα αυτοσυντήρησης (κατάσταση άμυνας) 109

Ε. Δικαίωμα στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας της εγκύου 109

VIII. Δικαίωμα στον θάνατο; 110

[6] Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ (η φυσική ή κυρίως ελευθερία του προσώπου)

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 114

ΙΙ. Νομικές βάσεις 115

Α. Σύνταγμα 115

Β. Δίκαιο ΕΕ 115

Γ. Διεθνές Δίκαιο 115

ΙΙΙ. Φορείς του δικαιώματος 116

IV. Αποδέκτες 116

V. Πεδίο προστασίας 117

A. Η κυρίως προσωπική ελευθερία ή προσωπική ελευθερία εν γένει 117

B. Εκφάνσεις – εξειδικεύσεις του δικαιώματος της εν γένει προσωπικής ελευθερίας – Το «τρισυπόστατο» της εν γένει (φυσικής) ελευθερίας του προσώπου 118

Γ. Απαγόρευση δουλείας και ειλωτείας 118

VI. Συρροή 121

VIΙ. Περιορισμοί 121

Η έκταση του απαραβιάστου της προσωπικής ελευθερίας – Η γενική επιφύλαξη νόμου – Η στέρηση της προσωπικής ελευθερίας stricto sensu 121

[7] Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ – ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΕΣ ΕΚΦΑΝΣΕΙΣ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 127

ΙΙ. Νομικές βάσεις 128

Α. Σύνταγμα 128

Β. Δίκαιο ΕΕ 128

Γ. Διεθνές Δίκαιο 128

ΙΙΙ. Φορείς 129

IV. Αποδέκτες 129

V. Περιορισμοί 130

VI. Ειδικότερες εκδηλώσεις της προσωπικής ελευθερίας 130

Α. Ελευθερία κίνησης, διαμονής και εγκατάστασης 130

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 130

2. Νομικές βάσεις 130

i. Σύνταγμα 130

ii. Δίκαιο ΕΕ 133

iii. Διεθνές Δίκαιο 133

3. Φορείς 133

4. Αποδέκτες 134

5. Πεδίο προστασίας 134

i. Ελευθερία κίνησης Ελλήνων πολιτών εντός της χώρας 134

ii. Ελευθερία διαμονής και εγκατάστασης 135

6. Συρροή 135

7. Περιορισμοί 135

Β. Η ελευθερία εισόδου Ελλήνων πολιτών στην Ελλάδα και εξόδου από τη χώρα 139

1. Ελευθερία εισόδου Ελλήνων πολιτών στη χώρα 139

i. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 139

ii. Νομικές βάσεις 139

α) Σύνταγμα 139

β) Δίκαιο της ΕΕ 139

γ) Διεθνές Δίκαιο 140

iii. Φορείς 140

iv. Aποδέκτες 141

v. Πεδίο προστασίας 141

vi. Περιορισμοί 141

2. Η ελευθερία εξόδου Ελλήνων πολιτών από την Ελλάδα 142

i. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 142

ii. Νομικές βάσεις 143

α) Σύνταγμα 143

β) Δίκαιο ΕΕ 143

γ) Διεθνές δίκαιο 144

iii. Φορείς 144

iv. Πεδίο προστασίας 145

v. Περιορισμοί 145

VII. Ειδικά θέματα: Αλλοδαποί 146

[8] Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 151

ΙΙ. Νομικές βάσεις 151

Α. Σύνταγμα 151

Β. Δίκαιο ΕΕ 151

Γ. Διεθνές δίκαιο 152

ΙΙΙ. Φορείς 152

IV. Αποδέκτες 152

V. Πεδίο προστασίας 152

Α. Το κυρίως περιεχόμενο της προσωπικής ασφάλειας (Βασικές εννοιολογικές προσεγγίσεις) 152

B. Προϋποθέσεις, διαδικασία και θεσμικές εγγυήσεις για την σύλληψη και την προσωρινή κράτηση 155

Γ. Ένταλμα σύλληψης και προσωρινής κράτησης 157

Δ. Προσαγωγή στον ανακριτή 161

Ε. Διάρκεια προσωρινής κράτησης 162

Στ. Κυρώσεις για την παράνομη σύλληψη και κράτηση 163

VI. Συρροή 164

VII. Περιορισμοί 164

[9] Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΚΟΛΑΣΜΟΥ

Ι. Η αρχή της νομιμότητας των ποινών (Το δικαίωμα στη νόμιμη ποινή) 168

Α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 168

Β. Νομικές βάσεις 170

1. Σύνταγμα και εθνική νομοθεσία 170

2. Δίκαιο ΕΕ 170

3. Διεθνές Δίκαιο 171

Γ. Φορείς 171

Δ. Αποδέκτες 172

Ε. Πεδίο προστασίας 172

1. Οι συνταγματικές προϋποθέσεις του ποινικού κολασμού 172

i. Η ύπαρξη εγκλήματος 172

ii. Η ύπαρξη νόμου 173

α. Η ουσιαστική έννοια του νόμου – Τυπικός νόμος 173

β. Ουσιαστικός νόμος – Ζητήματα «ποινικής» νομοθετικής εξουσιοδότησης 174

iii. Νόμος που να ισχύει πριν από την τέλεση της πράξης 175

α) Απαγόρευση αναδρομικής εφαρμογής ποινικού νόμου – Αναδρομική εφαρμογή ηπιότερου νόμου 175

β) Αναδρομική ισχύς και νόμοι προσωρινής ισχύος, μέτρα ασφαλείας, «λευκοί» ποινικοί νόμοι και παρεπόμενες ποινές 176

γ) Ζητήματα ερμηνείας των ποινικών νόμων και συνταγματικές απαιτήσεις 178

iv. Η πρόβλεψη στο νόμο της αξιόποινης πράξης και ο ορισμός των στοιχείων της 178

α) Η έννοια της πράξης 178

β) Ο ορισμός των στοιχείων της πράξης 179

v. Μη επιβολή ποινής βαρύτερης από εκείνη που προβλεπόταν κατά την τέλεση της πράξης (άρθρο 7 παρ. 1 εδ. β΄ Συντ.) 180

2. Η ποινή 180

i. Έννοια και όρια 180

ii. Η προβληματική για τις πειθαρχικές, διοικητικές ποινές (κυρώσεις) 181

ΣΤ. Συρροή 182

Ζ. Περιορισμοί 183

Η. Ειδικά θέματα 184

1. Τεκμήριο αθωότητας 184

2. Ne bis in idem 186

ΙΙ. Συνταγματική οριοθέτηση μεθόδων κρατικής καταστολής και απαγορευμένες ποινές 189

ΙΙΙ. Απαγόρευση γενικής δήμευσης και θανατικής ποινής 192

Α. Γενική δήμευση 192

Β. Θανατική ποινή 193

IV. Αποζημίωση αδίκως ή παρανόμως καταδικασθέντων 194

[10] ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ – ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 199

ΙΙ. Νομικές βάσεις 200

Α. Σύνταγμα 200

Β. Δίκαιο της ΕΕ 200

Γ. Διεθνές Δίκαιο 202

ΙΙΙ. Φορείς 204

IV. Αποδέκτες 204

V. Πεδίο προστασίας 204

VI. Συρροή 208

VII. Περιορισμοί 212

[11] Ο ΙΔΙΩΤΙΚOΣ ΒIΟΣ, Η ΠΡΟΣΤΑΣIΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 217

ΙΙ. Το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και το άσυλο της κατοικίας 218

Α. Νομικές βάσεις 218

1. Σύνταγμα 218

2. Δίκαιο ΕΕ 218

3. Διεθνές Δίκαιο 219

Β. Φορείς 220

Γ. Αποδέκτες 220

Δ. Πεδίο προστασίας 221

Ε. Περιορισμοί 226

ΙΙΙ. Το δικαίωμα προστασίας του ατόμου από την αθέμιτη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων (άρθρο 9Α Συντ.) 228

Α. Νομικές βάσεις 228

1. Σύνταγμα 228

2. Δίκαιο ΕΕ 229

3. Διεθνές Δίκαιο 231

Β. Φορείς 232

Γ. Αποδέκτες 232

Δ. Πεδίο προστασίας 233

Ε. Περιορισμοί 239

ΙV. Το απόρρητο της επικοινωνίας και η απαγόρευση χρήσης παρανόμως κτηθέντων αποδεικτικών μέσων 241

Α. Νομικές βάσεις 241

1. Σύνταγμα 241

2. Δίκαιο ΕΕ 242

3. Διεθνές Δίκαιο 242

Β. Φορείς 243

Γ. Αποδέκτες 243

Δ. Πεδίο προστασίας 243

Ε. Περιορισμοί 245

ΣΤ. Η απαγόρευση χρήσης παρανόμως κτηθέντων αποδεικτικών μέσων 246

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ

[12] Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡIΑ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 254

ΙΙ. Νομικές βάσεις 255

Α. Σύνταγμα 255

Β. Δίκαιο ΕΕ 255

Γ. Διεθνές Δίκαιο 256

ΙΙΙ. Φορείς 256

IV. Αποδέκτες 257

V. Πεδίο προστασίας 258

Α. Η θρησκευτική συνείδηση και η εκδήλωσή της 258

Β. Η θρησκευτική λατρεία 260

VI. Συρροή 263

VII. Περιορισμοί 263

VIII. Ειδικά θέματα 265

Α. Η ίση μεταχείριση των πολιτών ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων 265

Β. Καθεστώς θρησκευτικών λειτουργών 266

Γ. Προσηλυτισμός 267

Δ. Θρησκευτικά σύμβολα 268

Ε. Θρησκευτική ελευθερία και μειονότητες 270

[13] ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ, ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗ

I. Εισαγωγή 273

II. Ιστορική εξέλιξη 274

III. Νομικές βάσεις 275

Α. Σύνταγμα 275

Β. Δίκαιο Ε.Ε. 275

Γ. Διεθνές δίκαιο 275

ΙV. Φορείς 276

V. Αποδέκτες 276

VI. Προστασία 276

VII. Συρροή 279

VΙΙΙ. Περιορισμοί 279

ΙΧ. Ειδικά θέματα 286

Α. Ηλεκτρονικός τύπος – Διαδίκτυο 286

Β. Ελευθερία του τύπου και ιδιωτικότητα 289

Γ. Δικαίωμα στην πληροφόρηση 291

Δ. Βλάσφημος και μισαλλόδοξος λόγος 291

Ε. Η συνταγματική ρύθμιση της ραδιοτηλεόρασης 293

[14] Η ΕΛΕΥΘΕΡIΑ ΤΗΣ ΤEΧΝΗΣ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 298

Α. Σύνταγμα 298

Β. Δίκαιο ΕΕ 298

Γ. Διεθνές Δίκαιο 298

ΙΙ. Φορείς 299

III. Αποδέκτες 300

ΙV. Πεδίο προστασίας 300

V. Συρροή 302

VI. Περιορισμοί 302

VII. Ειδικά θέματα 308

Α. Η τέχνη που εξωθεί σε βία 308

Β. Πνευματική Ιδιοκτησία 312

[15] Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ – ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 318

ΙΙ. Νομικές βάσεις 319

Α. Σύνταγμα 319

Β. Δίκαιο ΕΕ 319

Γ. Διεθνές Δίκαιο 319

ΙΙΙ. Φορείς 320

IV. Αποδέκτες 322

V. Πεδίο προστασίας 323

Α. Η ελευθερία της επιστήμης, της έρευνας και της διδασκαλίας 323

Β. Η ακαδημαϊκή ελευθερία 323

Γ. Η ελευθερία της παιδείας 324

VΙ. Συρροή 328

VII. Περιορισμοί 329

VIII. Ειδικά θέματα 331

Α. Αυτοδιοίκηση των ΑΕΙ 331

Β. Δημόσιος και δωρεάν χαρακτήρας ανώτατης εκπαίδευσης 334

Γ. Επαγγελματική εκπαίδευση 335

Δ. Ιδιωτική εκπαίδευση 337

ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

[16] ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Ι. Νομικές βάσεις 344

Α. Το Σύνταγμα του 1975 (Σ 1975), όπως ισχύει 344

Β. Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) 347

Γ. Διεθνές Δίκαιο 348

1. Οικουμενικό Διεθνές Δίκαιο 348

2. Περιφερειακό Διεθνές Δίκαιο – Η περίπτωση της ΕΣΔΑ και των Πρόσθετων Πρωτοκόλλων της 349

ΙΙ. Φορείς (Υποκειμενικό πεδίο προστασίας) – Η θεμελιοδικαιική ικανότητα 350

Α. Τα φυσικά πρόσωπα 350

1. Το ζήτημα της θεμελιοδικαιικής ικανότητας των ανηλίκων 350

2. Το ζήτημα της θεμελιοδικαιικής ικανότητας των μη ημεδαπών 351

Β. Τα νομικά πρόσωπα 352

1. Το ζήτημα της θεμελιοδικαιικής ικανότητας των ΝΠΙΔ και άλλων ενώσεων ή ομάδων χωρίς νομική προσωπικότητα 352

2. Το ζήτημα της θεμελιοδικαιικής ικανότητας του Δημοσίου και των ΝΠΔΔ 353

3. Το ζήτημα της θεμελιοδικαιικής ικανότητας των ΝΠΙΔ που ανήκουν εξ ολοκλήρου στο Δημόσιο ή σε λοιπά ΝΠΔΔ 353

III. Αποδέκτες 354

Α. Γενικά 354

Β. Οι ιδιώτες ως αποδέκτες της οικονομικής ελευθερίας; 354

IV. Αντικειμενικό πεδίο προστασίας 355

Α. Η επαγγελματική ελευθερία ή ελευθερία της εργασίας και του επαγγέλματος 356

Β. Η επιχειρηματική ελευθερία 356

Γ. Η συμβατική ελευθερία 357

Δ. Η ελευθερία του ανταγωνισμού 358

Ε. Η ελευθερία κατανάλωσης 358

ΣΤ. Η ελευθερία διαφήμισης 359

Ζ. Η ελευθερία ίδρυσης κερδοσκοπικών ενώσεων 359

V. Συρροή θεμελιωδών δικαιωμάτων 360

VI. Περιορισμοί 361

Α. Γνήσιοι περιορισμοί 361

Β. Μη γνήσιοι ή εγγενείς περιορισμοί (οριοθέτηση του πεδίου προστασίας) 364

Γ. Συνταγματική δικαιολόγηση των περιορισμών 366

1. Η τριάδα του άρθρου 5 παρ. 1 Σ 366

2. Τα όρια του άρθρου 106 παρ. 2 Σ 368

Δ. Οι περιορισμοί των περιορισμών (Schranken-Schranken) 369

1. Η αρχή της επιφύλαξης του νόμου 369

2. Η αρχή της απαγόρευσης της παραβίασης του πυρήνα του δικαιώματος 370

3. Η αρχή της αναλογικότητας 370

VII. Ειδικά θέματα 371

Α. Οικονομική ελευθερία και θεωρία του οικονομικού Συντάγματος 371

Β. Οικονομική ελευθερία και κρατικός προγραμματισμός-παρεμβατισμός 373

[17] Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ

I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 377

ΙΙ. Νομικές βάσεις 378

Α. Σύνταγμα 378

Β. Δίκαιο ΕΕ 379

Γ. Διεθνές Δίκαιο 380

III. Φορείς 381

Α. Φυσικά και νομικά πρόσωπα 381

Β. Έλληνες και αλλοδαποί 381

Γ. Υπήκοοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης 381

Δ. Το κράτος και τα νομικά του πρόσωπα 382

IV. Αποδέκτες 383

V. Πεδίο προστασίας 384

Α. Το αντικείμενο προστασίας 384

1. Η αρχική συσταλτική ερμηνεία του αντικειμένου προστασίας της ιδιοκτησίας 384

2. Η συμβολή της ΕΣΔΑ στην προστασία της περιουσίας 386

3. Η διεύρυνση του αντικειμένου προστασίας του άρθρου 17 Συντ. 389

Β. Τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιδιοκτησία 389

VI. Συρροή 391

VII. Περιορισμοί 392

Α. Οι περιορισμοί του δικαιώματος 392

1. Το γενικό συμφέρον 393

2. Τα λοιπά δικαιώματα 394

3. Οι περιορισμοί στην προστασία της ιδιοκτησίας στο Δίκαιο της ΕΕ και της ΕΣΔΑ 394

4. Οι περιορισμοί των περιορισμών 396

Β. Η στέρηση της ιδιοκτησίας – Αναγκαστική απαλλοτρίωση 396

VIII. Ειδικά θέματα 400

ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

[18] Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΗΣ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 404

ΙΙ. Νομικές βάσεις 405

Α. Σύνταγμα 405

Β. Δίκαιο ΕΕ 406

Γ. Διεθνές Δίκαιο 406

ΙΙΙ. Φορείς 407

ΙV. Αποδέκτες 409

V. Πεδίο προστασίας 410

Α. Η έννοια της συνάθροισης 410

Β. Είδη συνάθροισης 412

Γ. Το περιεχόμενο της ελευθερίας συνάθροισης 414

VI. Συρροή 416

VII. Περιορισμοί 417

VIII. Ειδικά θέματα 422

[19] Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΝΩΣΕΩΣ

I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 426

II. Νομικές βάσεις 427

Α. Σύνταγμα 427

Β. Δίκαιο ΕΕ 427

Γ. Διεθνές Δίκαιο 427

III. Φορείς 427

IV. Αποδέκτες 429

V. Πεδίο προστασίας 429

Α. Έννοια της ελευθερίας ένωσης 429

Β. Περιεχόμενο της ελευθερίας ένωσης 432

VI. Συρροή 438

VII. Περιορισμοί 440

Α. Γενικοί περιορισμοί 440

Β. Διάλυση σωματείου 441

Γ. Περιορισμοί λόγω ειδικών κυριαρχικών σχέσεων 443

VIII. Ειδικά θέματα 444

[20] Η ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 449

1. Η κατοχύρωση της συνδικαλιστικής ελευθερίας (άρθρο 23 παρ. 1 Συντ.) 449

Ι. Νομικές βάσεις 449

Α. Σύνταγμα 449

Β. Δίκαιο ΕΕ 449

Γ. Διεθνές Δίκαιο 450

II. Φορείς 451

III. Αποδέκτες 451

IV. Περιεχόμενο 452

V. Συρροή δικαιωμάτων 454

VI. Περιορισμοί 455

2. Η συλλογική αυτονομία (άρθρο 22 παρ. 2 και 3 Συντ.) 455

Ι. Νομικές βάσεις 455

Α. Σύνταγμα 455

Β. Δίκαιο ΕΕ 455

Γ. Διεθνές Δίκαιο 456

II. Φορείς 456

III. Αποδέκτες 457

IV. Πεδίο προστασίας 457

V. Συρροή δικαιωμάτων 461

VI. Περιορισμοί 461

3. Η απεργία (άρθρο 23 παρ. 2 Συντ.) 461

Ι. Νομικές βάσεις 461

Α. Σύνταγμα 461

Β. Δίκαιο ΕΕ 462

Γ. Διεθνές Δίκαιο 462

II. Φορείς 462

III. Αποδέκτες 464

IV. Πεδίο προστασίας 464

V. Συρροή 465

VI. Περιορισμοί 465

ΜΕΡΟΣ ΕΒΔΟΜΟ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

[21] ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 471

ΙΙ. Νομικές βάσεις 471

Α. Σύνταγμα 471

Β. Δίκαιο ΕΕ 472

1. Το δικαίωμα της προστασίας της υγείας στο ενωσιακό δίκαιο – Το άρθρο 168 της Συνθήκης για την Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) 472

2. Η προστασία της υγείας ως δικαίωμα του ανθρώπου – Η κατοχύρωσή του στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ 474

Γ. Διεθνές Δίκαιο 475

ΙΙΙ. Φορείς του δικαιώματος της υγείας 477

IV. Αποδέκτες 478

V. Πεδίο προστασίας – Όρια και έκταση της προστασίας του δικαιώματος, υπό την σκοπιά της αρχής του κοινωνικού κράτους 479

1. Η κατοχύρωσή του ως αρνητικό – ατομικό συνταγματικό δικαίωμα 481

2. Η κατοχύρωση του ως κοινωνικό δικαίωμα. Το άρθρο 21 παράγραφος 3 του Συντάγματος 481

3. Η νομολογιακή αντιμετώπιση του δικαιώματος από το Συμβούλιο της Επικρατείας 482

VI. Συρροή δικαιωμάτων 483

VII. Περιορισμοί 485

VIII. Ειδικά θέματα 487

[22] ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 493

II. Νομικές βάσεις 494

Α. Σύνταγμα 494

Β. Δίκαιο ΕΕ 495

Γ. Διεθνές Δίκαιο 496

1. Στο πλαίσιο του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ΔΟΕ) 496

2. Στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης 497

3. Στο πλαίσιο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών 498

4. Στο πλαίσιο διμερών σχέσεων 498

III. Φορείς 498

IV. Αποδέκτες 499

V. Πεδίο προστασίας 499

A. Ο θεσμός της κοινωνικής ασφάλισης 499

B. Ο πυρήνας του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης 500

VI. Γενικές αρχές συνταγματικού επιπέδου – Περιορισμοί 504

[23] ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

Εισαγωγικές παρατηρήσεις 514

1. Το κοινωνικό δικαίωμα στην εργασία (ά. 22 παρ. 1 εδ. α΄ Συντ.) 515

Ι. Νομικές βάσεις 515

Α. Σύνταγμα 515

Β. Δίκαιο ΕΕ 515

Γ. Διεθνές Δίκαιο 516

II. Φορείς 516

III. Αποδέκτες 517

IV. Πεδίο προστασίας 517

V. Συρροή δικαιωμάτων 520

VI. Περιορισμοί 521

2. Η απαγόρευση της αναγκαστικής εργασίας (ά. 22 παρ. 4 Συντ.) 521

Ι. Νομικές βάσεις 521

Α. Σύνταγμα 521

Β. Δίκαιο ΕΕ 522

Γ. Διεθνές Δίκαιο 522

II. Φορείς 522

III. Αποδέκτες 523

IV. Πεδίο προστασίας 523

V. Περιορισμοί 524

3. Η ισότητα αμοιβής (ά. 22 παρ. 1 εδ. β’ Συντ.) 525

Ι. Νομικές βάσεις 525

Α. Σύνταγμα 525

Β. Δίκαιο ΕΕ 525

Γ. Διεθνές Δίκαιο 525

II. Φορείς 525

III. Αποδέκτες 526

IV. Πεδίο προστασίας 527

V. Συρροή δικαιωμάτων 529

VI. Περιορισμοί 530

[24] Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΤΟΥ ΓΑMΟΥ, ΤΗΣ MΗΤΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Α. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ 536

I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 536

1. Η έννοια της οικογένειας – Η οικογένεια ως αντικείμενο προστασίας του Συντάγματος 536

2. Η ύπαρξη τέκνων και η προηγούμενη σύναψη γάμου ως προϋποθέσεις για τη σύσταση οικογένειας κατά το άρθρο 21 παρ. 1 εδ. α’ Συντ.; 538

II. Νομικές βάσεις 540

1. Σύνταγμα 540

2. Δίκαιο ΕΕ 541

3. Διεθνές δίκαιο 541

III. Φορείς 542

IV. Αποδέκτες 543

V. Περιεχόμενο του δικαιώματος – Πεδίο προστασίας 544

1. Το άρθρο 21 παρ. 1 εδ. α’ Συντ. ως θεσμική εγγύηση 544

2. Το άρθρο 21 παρ. 1 εδ. α’ Συντ. ως κοινωνικό δικαίωμα 546

3. Το ατομικό δικαίωμα για ίδρυση οικογένειας 548

VI. Συρροή 549

VII. Περιορισμοί 549

VIII. Ειδικά θέματα 550

1. Πολύτεκνες οικογένειες 550

2. Δικαίωμα στη στέγαση 553

Β. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ 555

I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις – Η έννοια γάμου 555

II. Νομικές βάσεις 556

1. Σύνταγμα 556

2. Δίκαιο ΕΕ 556

3. Διεθνές Δίκαιο 556

III. Φορείς 558

IV. Αποδέκτες 559

V. Περιεχόμενο του δικαιώματος – Πεδίο προστασίας 559

1. H ατομική ελευθερία σύναψης γάμου 559

2. Κοινωνικό δικαίωμα 560

3. Εγγύηση του θεσμού του γάμου 560

VI. Συρροή 561

VII. Περιορισμοί 561

VIII. Ειδικές κυριαρχικές σχέσεις 562

IX. Ειδικά θέματα – Το Σύμφωνο συμβίωσης 564

Γ. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ 566

I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 566

II. Νομικές βάσεις 566

1. Σύνταγμα 566

2. Δίκαιο ΕΕ 566

3. Διεθνές δίκαιο 566

III. Φορείς 567

IV. Αποδέκτες 568

V. Περιεχόμενο του δικαιώματος – Πεδίο προστασίας 569

VI. Συρροή 571

VIΙ. Περιορισμοί 571

Δ. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 572

I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 572

II. Νομικές βάσεις 572

1. Σύνταγμα 572

2. Δίκαιο ΕΕ 572

3. Διεθνές δίκαιο 573

III. Φορείς 573

IV. Αποδέκτες 574

V. Περιεχόμενο του δικαιώματος – Πεδίο προστασίας 574

VI. Συρροή 575

VII. Περιορισμοί 576

[24Α] ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΠΡΕΠΟΥΣ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 581

ΙΙ. Νομικές βάσεις 582

Α. Σύνταγμα 582

Β. Δίκαιο της ΕΕ 582

Γ. Διεθνές Δίκαιο 583

ΙΙΙ. Φορείς 584

IV. Αποδέκτες 585

V. Πεδίο προστασίας 586

VI. Συρροή 588

VII. Περιορισμοί 589

VIII. Ειδικά θέματα: Το σύστημα ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος 590

ΜΕΡΟΣ ΟΓΔΟΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

[25] ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΨΗΦΟΥ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 597

ΙΙ. Νομικές βάσεις 597

Α. Το Σύνταγμα 597

Β. Δίκαιο ΕΕ 598

Γ. Διεθνές Δίκαιο 599

Δ. Εκτελεστικοί νόμοι 600

ΙΙΙ. Φορείς 600

IV. Αποδέκτες 602

V. Πεδίο προστασίας 603

Α. Οι στιγμές ενεργοποίησης 603

Β. Οι συνταγματικές αρχές 603

Γ. Η οργάνωση και η άσκηση του δικαιώματος της ψήφου 609

VI. Συρροή 618

VIΙ. Περιορισμοί – Στέρηση 619

[26] ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΚΛΕΓΕΣΘΑΙ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 622

ΙΙ. Νομικές βάσεις 622

Α. Το Σύνταγμα 622

Β. Δίκαιο ΕΕ 623

Γ. Διεθνές Δίκαιο 623

Δ. Εκτελεστικοί νόμοι 624

ΙΙΙ. Φορείς 624

IV. Αποδέκτες 626

V. Πεδίο προστασίας 627

VI. Συρροή 630

VIΙ. Περιορισμοί – Στέρηση 631

Α. Γενικά 631

Β. Τα κωλύματα εκλογιμότητας 632

Γ. Τα κοινοβουλευτικά ασυμβίβαστα 633

Δ. Ο δικαστικός έλεγχος 635

[27] ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗΣ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 639

ΙΙ. Νομικές βάσεις 640

Α. Σύνταγμα 640

Β. Δίκαιο ΕΕ 640

Γ. Διεθνές Δίκαιο 640

Δ. Εκτελεστικός νόμος 641

ΙΙΙ. Φορείς 641

IV. Αποδέκτες 644

V. Πεδίο προστασίας 645

Α. Το περιεχόμενο 645

Β. Το πολιτικό κόμμα 651

Γ. Η ίδρυση 652

Δ. Το πολιτικό κόμμα στον εκλογικό αγώνα και στην εκλογική διαδικασία 656

Ε. Το πολιτικό κόμμα στη Βουλή 658

VΙ. Συρροή 659

VΙΙ. Περιορισμοί – Στέρηση 660

[28] ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΚΡΑΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 664

ΙΙ. Νομικές βάσεις 665

Α. Σύνταγμα 665

Β. Δίκαιο ΕΕ 665

Γ. Διεθνές Δίκαιο 666

Δ. Εκτελεστικός νόμος 666

ΙΙΙ. Φορείς 666

ΙV. Αποδέκτες 667

V. Πεδίο προστασίας 668

Α. Έννοια και μορφές 668

Β. Οι δικαιούχοι 672

Γ. Η κατανομή 673

Δ. Η αρχή της διαφάνειας 675

VI. Συρροή 676

VII. Περιορισμοί – Στέρηση 677

ΜΕΡΟΣ ΕΝΑΤΟ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΝΝΟΜΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

[29] ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΟΝ ΝΟΜΙΜΟ ΔΙΚΑΣΤΗ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 684

ΙΙ. Νομικές βάσεις 686

ΙΙΙ. Φορείς 687

IV. Αποδέκτες 689

V. Πεδίο προστασίας 692

VI. Συρροή 695

VII. Περιορισμοί 696

Α. Η ρήτρα «χωρίς τη θέλησή του» και η συνταγματική κατοχύρωση της διαιτησίας 696

Β. Η απαγόρευση δικαστικών επιτροπών και εκτάκτων δικαστηρίων 701

[30] ΤΟ ΔΙΚΑIΩΜΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚHΣ ΠΡΟΣΤΑΣIΑΣ

I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 709

II. Νομικές βάσεις 711

III. Φορείς 712

IV. Αποδέκτες 715

V. Πεδίο προστασίας 717

VI. Συρροή 729

VII. Περιορισμοί 729

[31] ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΕΓΓΡΑΦΑ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 741

ΙΙ. Νομικές βάσεις 741

Α. Σύνταγμα 741

Β. Νόμος 743

Γ. Δίκαιο ΕΕ 744

Δ. Διεθνές Δίκαιο 745

ΙΙΙ. Φορείς 746

IV. Αποδέκτες 747

V. Πεδίο προστασίας 748

Α. Το περιεχόμενο του δικαιώματος της αναφοράς 748

B. Το περιεχόμενο του δικαιώματος της πρόσβασης 749

Γ. Δικονομικά: τρόποι ικανοποίησης του δικαιώματος της πρόσβασης 752

VΙ. Συρροή 753

VII. Περιορισμοί 754

Α. Περιορισμοί στο δικαίωμα της αναφοράς 754

Β. Περιορισμοί στο δικαίωμα πρόσβασης του πολίτη στα έγγραφα 755

VIII. Ειδικά θέματα 756

Α. Η αναφορά σε σχέση με το έννομο συμφέρον του πολίτη για την υποβολή της 756

Β. Το δικαίωμα πρόσβασης και η προστασία των προσωπικών δεδομένων 757

[32] Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΑΚΡΟΑΣΗΣ

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 761

ΙΙ. Νομικές βάσεις 761

Α. Σύνταγμα 761

Β. Νόμος 762

Γ. Δίκαιο ΕΕ 763

Δ. Διεθνές Δίκαιο 764

ΙΙΙ. Φορείς 764

IV. Αποδέκτες 765

V. Πεδίο προστασίας 765

A. Το περιεχόμενο της αρχής 765

B. Δικονομικά ζητήματα σχετικά με την παραβίαση του δικαιώματος ως λόγου ακύρωσης 770

1. Αυτεπάγγελτος έλεγχος της ως λόγου ακύρωσης 770

2. Λυσιτέλεια της προβολής της ως λόγου ακύρωσης 772

VΙ. Συρροή 774

VII. Περιορισμοί 774

Α. Το δημόσιο συμφέρον 774

Β. Διοικητικές πράξεις δέσμιας αρμοδιότητας που στηρίζονται σε αντικειμενικά δεδομένα 775

VIII. Ειδικά θέματα 776

Α. Η αρχή της ακρόασης στο φορολογικό δίκαιο 776

Β. Η άσκηση του δικαιώματος στο δίκαιο των αλλοδαπών 777

Γ. Περιβαλλοντικό Δίκαιο 779

Δ. Πειθαρχικό δίκαιο 779

ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 781