Galaxy Bookshop

, ,

Η ΑΙΤΗΣΗ ΑΚΥΡΩΣΕΩΣ Το κύριο ένδικο βοήθημα του Διοικητικού Δικονομικού Δικαίου Ερμηνεία Νομολογία

120,00

Επιμέλεια: Αθανάσιος Ράντος, Ευγενία Πρεβεδούρου
Συγγραφέας / Author: Συλλογικό Έργο
ISBN: 9786180801026
Εκδότης / Publisher: Νομική Βιβλιοθήκη
Ημ. Εκδοσης / Date of Publish: 2023
Βιβλιοδεσία / Format: Σκληρόδετη

Κωδικός προϊόντος: 9786180801026 Κατηγορίες: , ,

Ο Συλλογικός Τόμος Η Αίτηση Ακυρώσεως, με την επιμέλεια του Γενικού Εισαγγελέα στο ΔΕΕ και Προέδρου ε.τ. του Συμβουλίου της Επικρατείας Α. Ράντου, επί δεκαετίες μέλους και προέδρου ακυρωτικών τμημάτων, και της Ε. Πρεβεδούρου, καθηγήτριας Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ και την συμμετοχή εκλεκτών δικαστών και δημοσιολόγων, παρουσιάζει ολοκληρωμένα το νομικό καθεστώς και τις προοπτικές του κυριότερου ένδικου βοηθήματος του διοικητικού δικονομικού δικαίου. Λόγω και της έλλειψης ενός σύγχρονου έργου αφιερωμένου στην ανάλυση της αιτήσεως ακυρώσεως στο σύνολό της, για πρώτη φορά, με το παρόν έργο επιχειρείται το δύσκολο εγχείρημα τιθάσευσης και συστηματοποίησης της αχανούς ύλης του δημοσίου δικαίου, που διαμορφώνεται καθοριστικά από την δικαστηριακή νομολογία.

Τα κείμενα χαρακτηρίζουν η έκθεση όλων των παλαιότερων και πρόσφατων νομοθετικών μεταβολών, η εξαντλητική παράθεση και επεξήγηση της νομολογίας του Δικαστηρίου, με ιδιαίτερη έμφαση στις πρόσφατες νομολογιακές εξελίξεις, αλλά και η πλούσια βιβλιογραφική τεκμηρίωση.

Περιλαμβάνονται:

– εκτενής ανάλυση της συνταγματικής καθιέρωσης της αιτήσεως ακυρώσεως

– συγκριτική παρουσίαση παρεμφερών θεσμών ξένων δικαιοταξιών

 οι προϋποθέσεις του παραδεκτού  – οι λόγοι ακυρώσεως

 τα στάδια της διαδικασίας – η διεύρυνση των ορίων της δίκης

– η προσωρινή δικαστική προστασία   η απόφαση και τα ένδικα μέσα

 οι επιρροές που ασκούν στην ακυρωτική δίκη οι υπερεθνικές έννομες τάξεις (ΕΣΔΑ και ΕΕ)

Φιλοδοξία του έργου είναι να δώσει, αφενός, απαντήσεις σε πρακτικά νομικά ζητήματα και, αφετέρου, εναύσματα για περαιτέρω θεωρητικό προβληματισμό πάνω στις θεμελιώδεις έννοιες του δημοσίου δικαίου.

Επιθυμία επιμελητών και συγγραφέων είναι να αποτελέσει το εγχείρημα έργο αναφοράς για την αίτηση ακυρώσεως, αναδεικνύοντας τις ανεξάντλητες δυνατότητες και τις προοπτικές του εν λόγω ενδίκου βοηθήματος. Το έργο απευθύνεται σε κάθε εφαρμοστή αλλά και ερευνητή του δημοσίου δικαίου.

Περιεχόμενα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ VII

I. ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ

[1] Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΣ ΑΚΥΡΩΣΕΩΣ 3

I. Η κατοχύρωση της αιτήσεως ακυρώσεως στα προϊσχύσαντα Συντάγµατα 5

II. Η αίτηση ακυρώσεως στο ισχύον Σύνταγµα – Η ρύθµιση του άρθρου 95 παρ. 1 περ. α’ Συντ. και το πεδίο εφαρµογής της 6

III. Η συνταγματική κατοχύρωση της αιτήσεως ακυρώσεως ως όριο της «ουσιαστικοποίησης» των ακυρωτικών διαφορών 8

IV. Απαγορεύεται ο πλήρης αποκλεισμός της άσκησης αιτήσεως ακυρώσεως 10

V. Νομοθετικές επεμβάσεις σε διοικητικές πράξεις κατά των οποίων εκκρεμεί αίτηση ακυρώσεως 12

A. Ατομικές διοικητικές πράξεις 12

B. Κανονιστικές διοικητικές πράξεις που έχουν εκδοθεί χωρίς ή καθ’ υπέρβαση νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως, ή σε θέματα που από το Σύνταγμα απαγορεύεται η νομοθετική εξουσιοδότηση 14

Γ. Αναδρομική ισχυροποίηση κανονιστικής πράξεως που έχει εκδοθεί κατά παράβαση της νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως 15

Δ. Δημοσίευση αναδρομικής διατάξεως που επηρεάζει την έκβαση εκκρεμούς δίκης (έλεγχος των συγκεκριμένων περιστάσεων νομοθέτησης, εφαρμογή μόνο εφόσον δεν κριθεί αντισυνταγματική) 17

Ε. Δημοσίευση νομοθετικής διάταξης που συνεπάγεται κατάργηση δίκης 18

ΣΤ. Νομοθέτηση μετά την έκδοση ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως 21

VI. Η έκδοση κατ’ ουσίαν διοικητικών πράξεων µε τη µορφή τυπικού νόµου ή ΠΝΠ 22

A. Ατομικές ρυθμίσεις με νόμο 22

B. Κανονιστικές ρυθμίσεις με τυπικό νόμο 28

Γ. Το 95 παρ. 1 του Συντ. δεν θέτει όρια στη διαδικασία έκδοσης των ΠΝΠ 29

VII. Η επιρροή του άρθρου 95 παρ. 1 περ. α΄ του Συντ. στην ακυρωτική δίκη 30

A. Επιρροή στην ερμηνεία των προϋποθέσεων του παραδεκτού της αιτήσεως ακυρώσεως 30

B. Μη αποστολή του φακέλου και τεκμήριο ακριβείας της πραγματικής βάσης των λόγων ακυρώσεως 32

Γ. Υποχρέωση της Διοίκησης να θέσει υπ’ όψιν του Συμβουλίου της Επικρατείας όλα τα απόρρητα στοιχεία 32

X

Δ. Η επιρροή της συνταγματικής κατοχύρωσης στην άσκηση των εξουσιών του ακυρωτικού δικαστή 33

VIII. Επιρροή της συνταγματικής κατοχύρωσης της αιτήσεως ακυρώσεως στη διοικητική διαδικασία -Υποχρέωση αιτιολογήσεως διοικητικών πράξεων 34

IX. Ο θεσµός της αιτήσεως ακυρώσεως και το Συµβούλιο της Επικρατείας στο σύγχρονο Κράτος Δικαίου 35

II. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΣ ΑΚΥΡΩΣΕΩΣ ΜΕ ΘΕΣΜΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΕΝΝΟΜΩΝ ΤΑΞΕΩΝ

[2] ΕΙΣΑΓΩΓΗ 39

[3] Η γαλλική recours pour excÈs de pouvoir και η γερμανική Anfechtungsklage 43

Ι. Η γαλλική recours pour excès de pouvoir 45

Α. Γένεση και θεμελίωση 45

Β. Λειτουργία και σκοποί 48

Γ. Εξελίξεις 49

ΙΙ. Η γερμανική Anfechtungsklage 54

Α. Αφετηρία: Η συνταγματική κατοχύρωση δικαιώματος δικαστικής προστασίας 54

Β. Προϋποθέσεις παραδεκτής άσκησης: Η θεωρία της προστατευτικής ρύθμισης 56

Γ. Εύρος ελέγχου και εξουσία διοικητικού δικαστηρίου 58

Δ. Αποτίμηση και εξέλιξη 60

[4] ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 61

Εισαγωγικές επισημάνσεις αναφορικά με ορισμένα θεμελιώδη στοιχεία του Συνταγματικού Δικαίου του Ηνωμένου Βασιλείου 62

Ι. Ιστορική εξέλιξη 63

ΙΙ. Προϋποθέσεις και διαδικαστικές παράμετροι δικαστικού ελέγχου διοικητικής δράσης 65

ΙΙΙ. Bάσεις δικαστικού ελέγχου διοικητικής δράσης/Λόγοι Ακύρωσης (grounds of judicial review) 66

ΙV. Δικαστικές Εξουσίες και Επιλογές (judicial review remedies) 69

V. Καταληκτικές Παρατηρήσεις 73

XI

[5] Ο ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ 75

Εισαγωγικές επισημάνσεις αναφορικά με το αμερικανικό «Διοικητικό Κράτος» 77

Ι. Δικαίωμα δικαστικού ελέγχου διοικητικής δράσης 80

ΙΙ. Προϋποθέσεις και διαδικαστικές παράμετροι δικαστικού ελέγχου διοικητικής δράσης 81

ΙΙΙ. Έκταση δικαστικού ελέγχου διοικητικής δράσης 83

Α. Δικαστικός έλεγχος τήρησης διαδικασίας εκ μέρους της διοικητικής αρχής 83

Β. Δικαστικός έλεγχος πραγματικών κρίσεων της διοικητικής αρχής 84

Γ. Δικαστικός έλεγχος νομικών ζητημάτων 85

Δ. Δικαστικός έλεγχος αποφάσεων εκδοθεισών κατ’ ενάσκηση διακριτικής ευχέρειας 89

Αντί επιλόγου: εξελίξεις, προκλήσεις και προοπτικές 90

IΙI. ΑΚΥΡΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

[6] Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΕ ΑΚΥΡΩΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΥΣΙΑΣ 95

Ι. Η συνταγματική αρχιτεκτονική της διοικητικής δικαιοδοσίας 97

Α. Έννοια της διοικητικής διαφοράς 97

Β. Τα χαρακτηριστικά της ακυρωτικής και της ουσιαστικής δικαιοδοσίας 99

Γ. Συνταγματικοί κανόνες κατανομής της δικαιοδοσίας 102

ΙΙ. Κριτήρια της διάκρισης 104

Α. Το τυπικό ή δικονομικό κριτήριο 105

Β. Ατελέσφορα κριτήρια 106

Γ. Η ανάδυση ουσιαστικών κριτηρίων στην νεότερη νομολογία του ΣτΕ 109

ΙΙΙ. Το μέλλον της διάκρισης 112

Α. Η τάση ουσιαστικοποίησης κατηγοριών ακυρωτικών διαφορών 112

Β. Η άμβλυνση των διαχωριστικών γραμμών 113

IV. ΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΕΚΤΟΥ

[7] ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΔΙΚΟΥ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ 119

Ι. Ικανότητα διαδίκου 120

Α. Φυσικά πρόσωπα 121

Β. Νομικά πρόσωπα 121

Γ. Ενώσεις προσώπων 123

Δ. Αυτεπάγγελτη εξέταση 125

XII

ΙΙ. Ικανότητα για δικαστική παράσταση 125

Α. Γενικά 125

Β. Ανήλικοι 126

Γ. Δικαστική συμπαράσταση 129

Δ. Νομικά πρόσωπα και ενώσεις προσώπων 130

Ε. Πτώχευση 130

ΣΤ. Αυτεπάγγελτη εξέταση 132

ΙΙΙ. Διάκριση νομιμοποίησης και εννόμου συμφέροντος 132

V. ΟΙ ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΕΚΤΟΥ

[8] ΤΟ ΕΝΝΟΜΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ 137

I. Ισχύον καθεστώς – Το άρθρο 47 του ΠΔ 18/89 – Έννοια του εννόμου συμφέροντος στην ακυρωτική δίκη – Το έννοµο συµφέρον ως βασική υποκειµενική προϋπόθεση του παραδεκτού της αιτήσεως ακυρώσεως 144

II. Προϋποθέσεις του έννοµου συµφέροντος 145

Α. Βλάβη – Έννοια 146

Β. Είδη βλάβης – Βλάβη υλική ή ηθική 155

Γ. Σύνδεση του αιτούντος µε τη διοικητική πράξη/παράλειψη που τον θίγει 158

ΙΙΙ. Τα στοιχεία του έννοµου συµφέροντος 160

Α. Συµφέρον καθ’ εαυτό έννοµο 160

Β. Προσωπικό 167

Γ. Άµεσο 207

Δ. Ενεστώς 214

IV. Υποκειµενικοί λόγοι έκλειψης του έννοµου συµφέροντος 222

Α. Η αίτηση 223

Β. Η αποδοχή – συναίνεση 224

Γ. Σύµπραξη 229

Δ. Διατύπωση επιφυλάξεων ή αντιρρήσεων 229

Ε. Συµµετοχή σε διαδικασία 232

ΣΤ. Η παραίτηση 235

V. Ιδιαίτερες περιπτώσεις 236

Α. Η περίπτωση των κανονιστικών πράξεων 236

Β. Προσβολή σύνθετης διοικητικής ενέργειας 238

Γ. Το έννομο συμφέρον για την προβολή των λόγων ακυρώσεως 238

Δ. Άρθρο 47 παράγραφος 2 του ΠΔ 18/1989 239

VI. Η δικονοµική µεταχείριση του έννοµου συµφέροντος 240

Α. Αυτεπάγγελτη εξέταση 240

Β. Σειρά εξέτασης του εννόμου συμφέροντος 241

Γ. Κρίσιµος χρόνος 241

XIII

Δ. Η απόδειξη του έννοµου συµφέροντος 241

[9] Η ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ 245

Ι. Νοµοθετική κατοχύρωση και σκοπός 248

ΙΙ. Συνταγµατικότητα 249

ΙΙΙ. Συµβατότητα µε το δίκαιο της Ένωσης 253

ΙV. Αφετηρία 258

Α. Αµφισβητούµενες περιπτώσεις 259

B. Δηµοσίευση 268

Γ. Κοινοποίηση 274

Δ. Γνώση 277

V. Υπολογισµός της προθεσµίας 294

VI. Παρέκταση για τους διαµένοντες στην αλλοδαπή 295

VΙI. Αναστολή 296

Α. Κατά τη διάρκεια των δικαστικών διακοπών 296

Β. Λόγω ανωτέρας βίας 297

Γ. Με ειδικούς νόµους 299

VIΙI. Διακοπή 299

Α. Λόγω άσκησης αίτησης θεραπείας 300

Β. Λόγω άσκησης ειδικής διοικητικής προσφυγής 300

Γ. Λόγω άσκησης αίτησης θεραπείας κατά παράλειψης οφειλοµένης νόµιµης ενέργειας 303

Δ. Λόγω άσκησης αιτήσεως ασφαλιστικών µέτρων 304

Ε. Προϋποθέσεις και εξαιρέσεις 305

ΙX. Ειδικές περιπτώσεις 309

Α. Παράλειψη οφειλόµενης νόµιµης ενέργειας 309

Β. Οµοδικία 310

Γ. Σύνθετη διοικητική ενέργεια 311

Δ. Αναβίωση πράξης 311

Χ. Συνέπειες 312

[10] Η ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΛΛΟΜΕΝΗΣ ΠΡΑΞΗΣ 313

Ι. Γενικές παρατηρήσεις 317

Α. Η διοικητική πράξη ως αντικείμενο έρευνας του ουσιαστικού και του δικονομικού δικαίου 317

Β. Η υιοθέτηση του «τυπικού» κριτηρίου για τον προσδιορισμό της έννοιας της διοικητικής πράξης στο δικονομικό δίκαιο και η σημασία των διακρίσεων του ουσιαστικού δικαίου 319

Γ. Ατομικές και κανονιστικές πράξεις 320

XIV

Δ. Μία πρώτη απόπειρα ορισμού της έννοιας: Μεθοδολογικές επισημάνσεις 321

Ε. Επιμέρους δικονομικά ζητήματα 321

ΙΙ. Η (μονομερής) πράξη ή παράλειψη 322

Α. Υλικές ενέργειες 322

Β. Συμβάσεις 323

Γ. Η μορφή της πράξης 324

Δ. Η σιωπηρή πράξη 324

ΙΙΙ. Η προέλευση της πράξης 326

Α. Η έννοια της διοικητικής αρχής και του ΝΠΔΔ 326

Β. Ο αποκλεισμός του ευθέος ακυρωτικού ελέγχου πράξεων της νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας 334

IV. Η εκτελεστότητα της πράξης 340

Α. Ο κανόνας 340

Β. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις μη εκτελεστών διοικητικών πράξεων 343

[11] ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ 347

I. Εισαγωγή 349

II. Η υποτιθέμενη φύση των κυβερνητικών πράξεων. Προτεινόμενα κριτήρια διάκρισης από τις υπόλοιπες διοικητικές πράξεις 350

Α. Θεωρία του πολιτικού κινήτρου (Théorie du mobile politique) 350

Β. Θεωρία της ανώτερης βίας ή των εξαιρετικών περιστάσεων (Théorie des circonstances exceptionnelles) 352

Γ. Τυπικό κριτήριο 352

Δ. Βούληση του νομοθέτη – Νομοθετικός χαρακτηρισμός πράξης ως κυβερνητικής 353

Ε. Διάκριση κυβερνητικής και διοικητικής λειτουργίας 354

ΣΤ. Συνταγματική θεωρία 355

III. Θεωρία της απαρίθμησης – Κατάλογος κυβερνητικών πράξεων 357

Α. Πράξεις που αναφέρονται στις σχέσεις μεταξύ εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας 358

Β. Πράξεις που αναφέρονται στις διεθνείς σχέσεις του κράτους 359

Γ. Πράξεις που αποβλέπουν στη γενικότερη εσωτερική και εξωτερική ασφάλεια της επικράτειας 364

Δ. Άλλες πράξεις 365

IV. Συνέπειες χαρακτηρισμού μιας πράξης ως κυβερνητικής για τον ακυρωτικό έλεγχο 367

V. H συνταγματική προβληματική των κυβερνητικών πράξεων 367

[12] Η ΕΝΔΙΚΟΦΑΝΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΗ 369

I. Εισαγωγικά 370

II. Ιστορική εξέλιξη 372

XV

III. Προϋποθέσεις παραδεκτής άσκησης της ενδικοφανούς προσφυγής 373

A. Φύση προσβαλλόμενης πράξης 374

B. Έννομο συμφέρον 376

Γ. Προθεσμία 377

IV. Πρόσθετοι όροι άσκησης ενδικοφανών προσφυγών 378

Α. Έγγραφος τύπος και τρόπος κατάθεσής της 378

Β. Μη προηγούμενη άσκηση άλλης ενδικοφανούς προσφυγής 378

Γ. Άλλες τυπικές προϋποθέσεις 379

V. Δικονομικές ρυθμίσεις 379

VI. Πλημμέλειες που μπορεί να βαρύνουν την απόφαση επί της ενδικοφανούς προσφυγής 383

VII. Ταυτότητα αιτιάσεων ενδικοφανούς προσφυγής και αίτησης ακύρωσης 386

[13] Η ΕΛΛΕΙΨΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΗΣ 389

VI. ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΑΚΥΡΩΣΕΩΣ

[14] ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 395

Ι. Σύνοψη 397

ΙΙ. Έννοια και διακρίσεις των λόγων ακυρώσεως 398

Α. Η αρχή της νομιμότητας και οι κατηγορίες παραβάσεων αυτής 398

Β. Η διάκριση μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικής νομιμότητας (ή τυπικών και ουσιαστικών λόγων) και η σειρά εξετάσεως αυτών 404

Γ. Οι αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενοι λόγοι 406

Δ. Λόγοι απαράδεκτοι 411

ΙΙΙ. Η διάσωση του κύρους της προσβαλλόμενης πράξεως και τα όρια αυτής: αλυσιτέλεια λόγων και υποκατάσταση αιτιολογίας 414

Α. Δικαιολογητική βάση και συνταγματικό έρεισμα 414

Β. Η δικανική τεχνική της διασώσεως 416

Γ. Η νομοθετική κατοχύρωση μέσων διασώσεως του κύρους της προσβαλλόμενης πράξεως και οι συνέπειες στην μορφή και το περιεχόμενο του ακυρωτικού ελέγχου 424

[15] Η ΑΝΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ 427

Ι. Γενικά 428

Α. Έννοια 428

Β. Νοµοθετικό πλαίσιο 428

ΙΙ. Η αναρµοδιότητα ως λόγος ακυρώσεως 429

Α. Έννοια – Διάκριση από συναφείς έννοιες 429

Β. Άσκηση αρµοδιότητας – Μεταβίβαση αρµοδιότητας 430

XVI

Γ. Μη νόµιµη συγκρότηση 434

Δ. Κατά χρόνον αναρµοδιότητα 438

Ε. Αρµοδιότητα ανάκλησης διοικητικών πράξεων 442

ΙΙΙ. Δικονοµικά ζητήµατα 445

Α. Προβολή λόγου 445

Β. Λυσιτέλεια του λόγου ακυρώσεως περί αναρµοδιότητας 447

ΙV. Ειδικά ζητήματα 450

Α. Αρµοδιότητα κρατικών (κεντρικών – περιφερειακών) οργάνων 450

Β. Αρµοδιότητα κρατικών οργάνων και οργάνων τοπικής αυτοδιοίκησης 452

Γ. Αρµοδιότητα σε πολεοδοµικά θέµατα 457

[16] Η ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΟΥΣΙΩΔΟΥΣ ΤΥΠΟΥ 461

I. Εισαγωγή 462

II. Παράβαση ουσιώδους τύπου που έχει ταχθεί για την ενέργεια της πράξης (άρθρο 48 περ. 2 του ΠΔ 18/1989) 465

III. Δικαστικός έλεγχος του λόγου ακυρώσεως περί παράβασης ουσιώδους τύπου 501

IV. Πότε προβάλλεται αλυσιτελώς η παράβαση ουσιώδους τύπου 503

V. Ο αντίκτυπος στη δικονομία 509

VI. Η περίπτωση του ήπιου δικαίου (soft law ή droit souple) 512

Επίλογος 515

[17] Η ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΝΟΜΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΕΞΟΥΣΙΑΣ 517

Ι. Γενικά 519

Α. Συνταγματική πρόβλεψη των λόγων ακύρωσης 519

Β. Νομοθετική πρόβλεψη των λόγων ακύρωσης (άρθρο 48 ΠΔ 18/1989) 519

ΙΙ. Παράβαση νόμου 521

Α. Εισαγωγικά 521

Β. Παραδεκτό 522

Γ. Βασιμότητα 524

Δ. Επί κανονιστικών πράξεων 525

Ε. Πλημμέλειες που συνιστούν παράβαση νόμου 529

ΣΤ. Λόγοι που δεν συνιστούν παράβαση νόμου 543

ΙΙΙ. Κατάχρηση εξουσίας 546

Α. Έννοια 546

Β. Παραδεκτό 548

Γ. Βάρος απόδειξης 549

Δ. Κριτική απότιμηση του λόγου 549

XVII

VII. Η ΤΗΡΗΤΕΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Α. Η ΠΡΟΔΙΚΑΣΙΑ

[18] Η ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΣ ΑΚΥΡΩΣΕΩΣ 553

Ι. Η άσκηση της αίτησης ακύρωσης 554

Α. Ratio και τρόπος ερμηνείας/εφαρμογής των σχετικών διατάξεων 554

Β. Η έννοια και η διαδικασία της κατάθεσης του ενδίκου βοηθήματος 555

II. Το περιεχόμενο του εισαγωγικού δικογράφου της αίτησης ακύρωσης 560

A. Γενική επισκόπηση 560

B. Τα επιμέρους (αναγκαία) στοιχεία του εισαγωγικού δικογράφου 563

Β. ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΩΝ ΟΡΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ

[19] Η ΟΜΟΔΙΚΙΑ 571

I. Εισαγωγή: Το νομοθετικό πλαίσιο και ο σκοπός της ομοδικίας 572

II. Oι διακρίσεις της ομοδικίας στο πλαίσιο του ΠΔ 18/1989 574

A. Ενεργητική-παθητική ομοδικία 575

B. Αρχική-επιγενόμενη ομοδικία 575

Γ. Απλή-αναγκαστική ομοδικία 576

ΙΙΙ. Οι προϋποθέσεις της ομοδικίας 577

Α. Οι προϋποθέσεις κατά το νόμο και τη νομολογία 577

Β. Κοινό δικόγραφο και πλείονες αιτούντες 577

Γ. Προσβολή της ίδιας πράξης ή παράλειψης 578

Δ. Προβολή κοινών λόγων 578

Ε. Κοινότητα εννόμου συμφέροντος 578

ΣΤ. Σειρά εξέτασης ομοδικίας και προϋποθέσεων παραδεκτού 579

IV. Οι συνέπειες της ομοδικίας 580

V. Οι συνέπειες της έλλειψης ομοδικίας 582

VI. Ομοδικία και προσωρινή δικαστική προστασία 585

[20] Η ΣΥΝΑΦΕΙΑ 587

I. Εισαγωγή: Η έννοια, το νομοθετικό πλαίσιο και ο σκοπός της συνάφειας 588

II. Οι προϋποθέσεις της συνάφειας 590

A. Ουσιαστικές προϋποθέσεις 590

B. Δικονομικές προϋποθέσεις 593

Γ. Σειρά εξέτασης συνάφειας και λοιπών δικονομικών ζητημάτων 598

ΙΙΙ. Διακρίσεις 598

Α. Η σύνθετη διοικητική ενέργεια 598

XVIII

Β. Η συνάφεια μεταξύ αιτήσεων ακύρωσης 599

IV. Οι συνέπειες της έλλειψης συνάφειας μεταξύ των προσβαλλομένων 599

V. Συνάφεια και προσωρινή δικαστική προστασία 600

[21] Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ 603

Ι. Γενικά 604

Α. Φύση της παρέμβασης 604

Β. Ιστορική αναδρομή 604

Γ. Ο μονόπλευρος χαρακτήρας της παρέμβασης στην ακυρωτική δίκη 605

Δ. Σκοποί και λειτουργίες της παρέμβασης 605

ΙΙ. Προϋποθέσεις παραδεκτού της παρέμβασης 606

Α. Τρόπος άσκησης και κτήση της ιδιότητας του διαδίκου εκ μέρους του παρεμβαίνοντος 606

Β. Προθεσμία για την κατάθεση και κοινοποίηση της παρέμβασης 607

Γ. Έννομο συμφέρον 608

ΙΙΙ. Τύχη της παρέμβασης 609

IV. Λοιπές ειδικές μορφές παρέμβασης 609

Α. Η ιδιότυπη παρέμβαση του άρθρου 1 του Ν 2479/1997 609

Β. Παρέμβαση σε πρότυπη δίκη του άρθρου 1 του Ν 3900/2010 610

Γ. Η ΛΟΙΠΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΙΑ

[22] ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΩΝ 611

Ι. Ενέργειες του Δικαστηρίου κατά την προδικασία 613

Α. Ορισμός εισηγητή και δικασίμου 613

Β. Καθήκοντα εισηγητή/βοηθού εισηγητή 615

Γ. Κοινοποιήσεις 620

ΙΙ. Ενέργειες των διαδίκων κατά την προδικασία 626

Α. Ενέργειες του αιτούντος δικαστική προστασία 626

Β. Ενέργειες της διοίκησης 636

[23] OI ΠΡΟΣΘΕΤΟΙ ΛΟΓΟΙ – TA ΥΠΟΜΝΗΜΑTA 645

Ι. Πρόσθετοι λόγοι 646

Α. Προϋποθέσεις για την παραδεκτή άσκηση δικογράφου πρόσθετων λόγων 646

Β. Λοιπά ζητήματα προσθέτων λόγων στο πλαίσιο νεότερων δικονομικών ρυθμίσεων 648

ΙΙ. Υπόμνημα 649

Α. Είδη υπομνημάτων και προϋποθέσεις για την κατάθεσή τους 649

Β. Η λειτουργία της δικονομικής «επικουρικότητας» του υπομνήματος 650

Γ. Επιτρεπτώς προβαλλόμενα το πρώτον με υπόμνημα 651

XIX

Δ. Η ΚΥΡΙΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

[24] Η ΕΠ’ ΑΚΡΟΑΤΗΡΙΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ 657

I. Η παράσταση των διαδίκων 658

Α. Η παράσταση του αιτούντος δικαστική προστασία 658

Β. Η παράσταση της διοίκησης 662

Γ. Η νομιμοποίηση των δικηγόρων 662

ΙΙ. Η συζήτηση στο ακροατήριο 670

Ε. Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ

[25] Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΥΡΩΤΙΚΗΣ ΔΙΚΗΣ 673

Εισαγωγή 674

Ι. Κατάργηση εξαιτίας λόγων οφειλόμενων στο υποκείμενο της δίκης 675

Α. Παραίτηση 675

ΙΙ. Κατάργηση εξαιτίας λόγων οφειλόμενων στο αντικείμενο της δίκης 693

Επίλογος 722

VIΙI. Η ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

[26] Η ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΣΤΟΛΗΣ (άρθρα 52 – 52Α του ΠΔ 18/1989) 727

I. Ιστορική αναδροµή 730

II. Συγκριτικό δίκαιο 731

III. Φυσιογνωμία – σκοποί της αναστολής εκτελέσεως 735

IV. Συνταγματική κατοχύρωση – ΕΣΔΑ 736

V. Τα κατ’ ιδίαν χαρακτηριστικά της αιτήσεως αναστολής 738

VI. Οι προϋποθέσεις ευδοκίμησης της αιτήσεως αναστολής 744

Α. Βλάβη ανεπανόρθωτη ή δυσχερώς επανορθώσιμη από την άμεση εκτέλεση της πράξης σε περίπτωση ευδοκίμησης της αίτησης ακυρώσεως 745

Β. Στάθμιση της βλάβης του αιτούντος με τα συμφέροντα τρίτων και το δημόσιο συμφέρον 749

Γ. Η πρόδηλη βασιµότητα της αιτήσεως ακυρώσεως ως λόγος αναστολής εκτελέσεως της προσβαλλόµενης πράξης 751

VII. Διαδικασία 753

VIII. Κατάλληλα µέτρα 756

IX. Αίτηση ανακλήσεως – νέα αίτηση αναστολής 756

Επίλογος 758

XX

[27] Η ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 761

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις – Αντικείμενο μελέτης 766

ΙΙ. Έννομο Συμφέρον για την άσκηση της κοινής αιτήσεως ακυρώσεως και αναστολής 766

Α. Γενικές επισημάνσεις 766

Β. Σχέση με προδικασία ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ 768

Γ. Το ζήτημα της ελλείψεως αντικειμένου μίας δίκης 769

Δ. Το ειδικότερο ζήτημα του εννόμου συμφέροντος του μη οριστικώς αποκλεισθέντος 769

Ε. Το ειδικότερο ζήτημα της απαιτούμενης ή μη προσβολής όλων των φορέων που προηγούνται στη σειρά μειοδοσίας 770

ΣΤ. Το ειδικότερο ζήτημα της παραδεκτής ή μη προβολής αιτιάσεων περί πλημμελειών, που διέπουν ομοίως και την προσφορά του αιτούντος 771

Ζ. Το ειδικότερο ζήτημα της παραδεκτής ή μη προσβολής πρόσθετων λόγων αποκλεισμού ενός οικονομικού φορέα 771

Η. Το ειδικότερο ζήτημα του εννόμου συμφέροντος του αναδόχου να πλήξει τις προσφορές έτερων οικονομικών φορέων, που έπονται αυτού στη σειρά μειοδοσίας 773

Θ. Το ειδικότερο ζήτημα της παραδεκτής προσβολής των όρων μίας διακηρύξεως 773

Ι. Αξιολόγηση της νέας ρυθμίσεως 774

ΙΙΙ. Ομογενοποίηση σε ένα δικόγραφο αιτήσεως ακυρώσεως και αναστολής 774

Α. Περιεχόμενο νέας ρυθμίσεως 774

Β. Ζητήματα εν σχέσει με το σύννομο ή μη εν γένει χαρακτήρα της σχετικής προβλέψεως 775

Γ. Αποτίμηση της νέας ρυθμίσεως 775

ΙV. Ενεργητικά νομιμοποιούμενοι για την άσκηση του ενδίκου βοηθήματος 776

Α. Περιεχόμενο νέας ρυθμίσεως 776

Β. Αξιολόγηση νέας διατάξεως 776

V. Προσβαλλόμενες πράξεις 776

Α. Η παραδεκτή προσβολή αποφάσεων και σιωπηρών απορρίψεων της ΕΑΔΗΣΥ 776

Β. Η εξουσία του επιλαμβανόμενου δικαστηρίου επί προσβολής σιωπηρών απορρίψεων 776

Γ. Η παραδεκτή συμπροσβολή πράξεων της αναθέτουσας αρχής 777

Δ. Το ζήτημα της αποχής της ΕΑΔΗΣΥ από την εξέταση ορισμένων λόγων μίας προδικαστικής προσφυγής ή της κρίσεως περί αλυσιτελούς προβολής τους 777

Ε. Αποτίμηση της νέας ρυθμίσεως 778

VI. Παθητικώς νομιμοποιούμενοι 778

Α. Περιεχόμενο της νέας ρυθμίσεως 778

Β. Αντιμετώπιση της ασκήσεως της αιτήσεως και κατά μη νομιμοποιούμενων παθητικά 779

Γ. Αξιολόγηση της νέας ρυθμίσεως 779

XXI

VII. Προβαλλόμενες αιτιάσεις 779

Α. Ταυτότητα αιτιάσεων και αποκλίσεις από τον κανόνα 779

Β. Αποτίμηση της νέας ρύθμισης 780

VIII. Αρμοδιότητα δικαστηρίων 780

Α. Περιεχόμενο ρυθμίσεως 780

Β. Αντιμετώπιση αναρμόδιας εισαγωγής 781

Γ. Αποτίμηση νέας διατάξεως 781

IX. Προθεσμία ασκήσεως 782

Α. Περιεχόμενο της σχετικής διατάξεως 782

Β. Αποτίμηση της ρυθμίσεως 782

X. Παράβολο 783

Α. Ύψος οφειλόμενου παραβόλου – Υπόχρεοι φορείς 783

Β. Συνέπειες καταβολής ελλείποντος ή πλεονάζοντος παραβόλου 783

Γ. Χρόνος και τρόπος καταβολής του παραβόλου 784

Δ. Τύχη του παραβόλου 784

Ε. Ως προς τη δυνατότητα διατάξεως επιστροφής του καταβληθέντος ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ παραβόλου 784

ΣΤ. Ως προς τη δυνατότητα πολλαπλασιασμού του οφειλόμενου παραβόλου 785

ΧI. Προσδιορισμός – Απαιτούμενες κοινοποιήσεις 786

Α. Χρόνος εκδικάσεως προσωρινής και οριστικής δικαστικής προστασίας 786

Β. Απαιτούμενες κοινοποιήσεις 786

Γ. Ζητήματα εν σχέσει με το σύννομο ή μη εν γένει χαρακτήρα της σχετικής προβλέψεως 787

Δ. Αποτίμηση της νέας ρυθμίσεως 787

ΧII. Άσκηση Παρεμβάσεως 788

Α. Προθεσμία – Κοινοποιήσεις – Θεματικό εύρος 788

Β. Σχέση με προδικασία ενώπιον ΕΑΔΗΣΥ 788

Γ. Αποτίμηση της νέας ρυθμίσεως 788

ΧIIΙ. Διαβίβαση απόψεων Διοικήσεως και παθητικώς νομιμοποιούμενων – Κατάθεση αποδεικτικών στοιχείων 789

Α. Διαβίβαση απόψεων της Διοικήσεως και παθητικώς νομιμοποιούμενων 789

Β. Κατάθεση αποδεικτικών στοιχείων 789

Γ. Αποτίμηση νέας ρυθμίσεως 789

ΧΙV. Συνέπειες από την προθεσμία και την άσκηση της αιτήσεως 789

Α. Κώλυμα συνάψεως σύμβασης 789

Β. Κώλυμα προόδου της διαδικασίας 790

Γ. Αποτίμηση της νέας ρυθμίσεως 790

ΧV. Υλοποίηση προσωρινής δικαστικής προστασίας 790

Α. Περιεχόμενο της σχετικής καινοτόμου ρυθμίσεως 790

XXII

Β. Ζητήματα εν σχέσει με το σύννομο ή μη εν γένει χαρακτήρα της σχετικής προβλέψεως 791

Γ. Αποτίμηση της νέας μορφής της διατάξεως 791

ΧVΙ. Λόγοι απορρίψεως – ευδοκιμήσεως αιτήματος προσωρινής δικαστικής προστασίας 792

Α. Περιεχόμενο της σχετικής ρυθμίσεως 792

Β. Αποτίμηση της νέας μορφής της διατάξεως 793

ΧVII. Χρόνος εκδόσεως αποφάσεως 793

Α. Τιθέμενα χρονικά όρια επί προσωρινής και οριστικής δικαστικής προστασίας 793

Β. Αποτίμηση της νέας ρυθμίσεως 794

ΧVIII. Ανάλογη εφαρμογή διατάξεως άρθρου 32 παρ. 2 ΠΔ 18/1989 794

Α. Περιεχόμενο ρυθμίσεως 794

Β. Συνέπειες και αξιολόγηση της εφαρμογής της σχετικής προβλέψεως 794

ΧIX. Mη εφαρμογή διατάξεων περί δικαστικών διακοπών 794

Α. Περιεχόμενο ρυθμίσεως 794

Β. Αξιολόγηση της θεμιτής εφαρμογής της σχετικής προβλέψεως στην υπό κρίση διαδικασία 795

XX. Aκύρωση πράξεως ή παραλείψεως μετά την υπογραφή της σύμβασης – Αξίωση αποζημίωσης 795

Α. Περιεχόμενο ρυθμίσεως 795

Β. Συνέπειες και αξιολόγηση της εφαρμογής της σχετικής προβλέψεως 795

XXI. Υποχρέωση Συμμόρφωσης 795

Α. Περιεχόμενο ρυθμίσεως 795

Β. Αποτίμηση της σχετικής διατάξεως 796

ΧΧII. Ανάλογη εφαρμογή διατάξεων ΠΔ 18/1989 796

Α. Γενικός Κανόνας 796

Β. Περιπτωσιολογία 796

ΧΧΙII. Καταληκτικές επισημάνσεις 797

IX. Ο ΑΚΥΡΩΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

[28] Η ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΚΥΡΩΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ 801

I. Ανέλεγκτη ουσιαστική εκτίμηση των επιλογών του νομοθέτη 804

II. Δημόσιο συμφέρον 806

III. Κανονιστικές πράξεις 807

IV. Τροποποιήσεις σχεδίων πόλης 811

V. Ζώνες και μέτρα προστασίας σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές 811

VI. Ανέλεγκτη «ουσιαστική εκτίμηση» ή «τεχνική κρίση» της Διοίκησης 812

XXIII

Α. Διδάγματα κοινής πείρας 812

Β. Έλεγχος τεχνικών κρίσεων 813

VII. Ένταση του ελέγχου των ατομικών διοικητικών πράξεων 814

A. Ατομικές πράξεις δεσμίας αρμοδιότητας 814

B. Ατομικές πράξεις διακριτικής ευχέρειας 815

Γ. Παραδείγματα 815

Δ. Αξιολόγηση αποδεικτικών στοιχείων 819

X. Η ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ

[29] ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ: ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΕΔΙΚΑΣΜΕΝΟ 823

I. Η ισχύς έναντι όλων 826

Α. Η εμβέλεια του ακυρωτικού αποτελέσματος 826

Β. Το πρόβλημα της μερικής ακύρωσης 828

Γ. Περιορισμοί στο ακυρωτικό αποτέλεσμα με έρεισμα το Ν 4274/2014 830

ΙΙ. Δεδικασμένο 831

Α. Έννοια 831

Β. Προϋποθέσεις 833

ΙΙΙ. Υποχρέωση συμμόρφωσης της Διοίκησης 833

Α. Αντικείμενο της υποχρέωσης 833

Β. Προσδιορισμός του περιεχομένου της υποχρέωσης συμμόρφωσης 842

ΧI. ΤΑ ΕΝΔΙΚΑ ΜΕΣΑ

[30] Η ΤΡΙΤΑΝΑΚΟΠΗ 853

Ι. Γενικά 854

Α. Φύση και λειτουργίες της τριτανακοπής 854

Β. Ιστορική αναδρομή 855

ΙΙ. Προϋποθέσεις παραδεκτού της τριτανακοπής 856

Α. Αποφάσεις δεκτικές τριτανακοπής 856

Β. Ενεργητική νομιμοποίηση 858

Γ. Έννομο συμφέρον 860

Δ. Προθεσμία 861

III. Τηρητέα διαδικασία 861

Α. Τρόπος άσκησης της τριτανακοπής 861

Β. Παρέμβαση στη δίκη της τριτανακοπής 861

Γ. Συζήτηση 862

IV. Επί του βασίμου 862

XXIV

[31] Η ΕΦΕΣΗ ΣΤΙΣ ΑΚΥΡΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ 865

I. Εισαγωγή – Ιστορική αναδρομή – Διατάξεις 868

II. Συνταγματική κατοχύρωση 869

III. Συγκριτικό δίκαιο 871

IV. Το παραδεκτό της έφεσης 872

Α. Γενικές προϋποθέσεις παραδεκτού 872

Β. Οι ειδικές προϋποθέσεις παραδεκτού της έφεσης 889

V. Το βάσιμο της έφεσης 898

Α. Αυτεπαγγέλτως ερευνώμενα ζητήματα 898

Β. Λόγοι έφεσης 898

VI. Συνέπειες αποδοχής της έφεσης (άρθρο 64 εδαφ. β΄ – γ΄ ΠΔ 18/1989) 900

VII. Προδικασία – διαδικασία 901

Α. Κατάθεση της έφεσης-σύνταξη έκθεσης κατάθεσης 901

Β. Κοινοποιήσεις 901

Γ. Εγκυρότητα του δικογράφου της έφεσης 902

Δ. Νομιμοποίηση δικηγόρων 902

VIII. Παρέμβαση (άρθρο 63 του ΠΔ 18/1989) 902

IX. Ανεπίτρεπτο δεύτερης έφεσης – αντέφεσης (άρθρο 59 ΠΔ 18/1989) 903

X. Αναστολή εκτέλεσης (άρθρο 65 ΠΔ 18/1989) 904

XI. Συμμόρφωση της διοίκησης 904

XII. Έφεση υπέρ του νόμου 904

Επίλογος 906

XII. Η ΑΙΤΗΣΗ ΑΚΥΡΩΣΕΩΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΡΡΟΗ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΩΝ ΕΝΝΟΜΩΝ ΤΑΞΕΩΝ

[32] Η EΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΚΗ 909

Ι. Εισαγωγή – Η έννοια και τα όρια της δικονοµικής αυτονοµίας των κρατών μελών 912

II. H νοµολογία του Συµβουλίου της Επικρατείας 915

Α. Πρόσβαση στον δικαστή – προϋποθέσεις άσκησης ενδίκων βοηθηµάτων 915

B. Δικονοµικές διατυπώσεις και προϋποθέσεις για την πρόοδο της δίκης 936

Γ. Η προσωρινή δικαστική προστασία 939

Δ. Περιορισμός των αναδρομικών αποτελεσμάτων ακυρωτικής απόφασης 950

Ε. Αυτεπάγγελτη εξέταση της τήρησης του ενωσιακού δικαίου 953

ΣΤ. Χρήση της προδικαστικής παραποµπής 955

XXV

IΙΙ. Eπίλογος 965

[33] Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΚΗ 967

Ι. Εισαγωγή 968

ΙΙ. Δικαίωμα στη χρηστή απονομή της δικαιοσύνης 971

Α. Περιεχόμενο και λειτουργία δικαιώματος 971

Β. Αποτελεσματικότητα δικαστικής προστασίας στην ακυρωτική δίκη 972

Γ. Ισότητα των διαδίκων και επεμβάσεις του νομοθέτη στην ακυρωτική δίκη 982

IΙΙ. Τεκμήριο αθωότητας και δικαίωμα μη αυτοενοχοποίησης 984

Α. Κατοχύρωση, περιεχόμενο και επιμέρους επιταγές 984

Β. Η προστατευτική εμβέλεια της αρχής nemo tenetur 987

ΙV. Δικαίωμα άπαξ διώξεως 988

Α. Η αρχή ne bis in idem ως αντικείμενο νομολογιακού διαλόγου 988

Β. Προστατευτική εμβέλεια του δικαιώματος άπαξ διώξεως 990

Γ. Η επίδραση του δικαιώματος στην ακυρωτική δίκη 991

V. Καταληκτικές παρατηρήσεις 992

ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 995