Galaxy Bookshop

,

ΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

63,00

Συγγραφές / Author: Φουντεδάκη Κ., Γερασοπούλου Μ.-Ε., Μαρούδας Β.
ISBN: 9786180801330
Εκδότης / Publisher: Νομική Βιβλιοθήκη
Ημ. Εκδοσης / Date of Publish: 2023
Βιβλιοδεσία / Format: Σκληρόδετη

Κωδικός προϊόντος: 9786180801330 Κατηγορίες: ,

Το έργο «Αστική Ιατρική Ευθύνη» καλύπτει, με πλήρη θεωρητική και νομολογιακή τεκμηρίωση, τη θεματολογία της αστικής ιατρικής ευθύνης και αποτυπώνει την εξέλιξή της στο ελληνικό δίκαιο τα τελευταία είκοσι χρόνια. Παράλληλα με τις αναπτύξεις για το ελληνικό δίκαιο διαγράφονται και οι εξελίξεις, κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, στο γερμανικό και γαλλικό δίκαιο, καθώς και η σχέση της ιατρικής ευθύνης με ευρωπαϊκούς θεσμούς και ρυθμίσεις. Σημαντικό μέρος της προσπάθειας καταβλήθηκε για την καταγραφή των θέσεων της νομολογίας. Η βασική συγγραφέας, Κατερίνα Φουντεδάκη, Καθηγήτρια στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, έχει μακράν το μεγαλύτερο συγγραφικό και ερευνητικό έργο και τις περισσότερες συμμετοχές σε συνέδρια με αντικείμενο την αστική ιατρική ευθύνη στην Ελλάδα.

Στο βιβλίο αναπτύσσονται οι θεματικές:

          Γενική εισαγωγή στην αστική ιατρική ευθύνη

          Νομική φύση της ιατρικής ευθύνης και ειδικές διατάξεις για τη ρύθμισή της

          Ιατρική πράξη

          Σύμβαση ιατρικής αγωγής

          Ιατρικό σφάλμα

          Συναίνεση και ενημέρωση του ασθενούς

          Αιτιώδης σύνδεσμος, ζημία, ευθύνη περισσοτέρων, ευθύνη κλινικής

Το βιβλίο «Αστική Ιατρική Ευθύνη», ως το μοναδικό εφ’ όλης της ύλης και πλέον σύγχρονο σύγγραμμα στο αντικείμενο, απευθύνεται στους εφαρμοστές του δικαίου, στους θεωρητικούς και ερευνητές του ιατρικού δικαίου, στους προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές Νομικών Σχολών, στους γιατρούς και στους συλλογικούς φορείς τους, καθώς και στις Ιατρικές Σχολές

Περιεχόμενα

Πρόλογος ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΦΟΥΝΤΕΔΑΚΗ V

Κυριότερες συντομογραφίες XVII

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ι. Η έννοια της αστικής ιατρικής ευθύνης 3

1. Η ιατρική ευθύνη ως τμήμα του «Ιατρικού δικαίου» και του δικαίου της επαγγελματικής ευθύνης 3

α. Ιατρικό δίκαιο 3

β. Η αστική ιατρική ευθύνη 5

γ. Η αστική ιατρική ευθύνη ως επαγγελματική ευθύνη 5

2. Ποινική και πειθαρχική ευθύνη του γιατρού. Η σύγχρονη εξέλιξη της σχέσης μεταξύ της ποινικής και της αστικής ιατρικής ευθύνης 8

α. Σχέση των ειδών της ευθύνης 8

β. Ειδικά η σχέση της αστικής με την ποινική ιατρική ευθύνη 10

3. Η «αποτυχημένη» ιατρική πράξη και ο «θεραπευτικός κίνδυνος» 11

ΙΙ. Ιατρική ευθύνη χωρίς ιατρικό σφάλμα; 14

IΙI. Άλλες παράμετροι κατανόησης της εξέλιξης της ιατρικής ευθύνης 18

1. Η διεθνής εξέλιξη της αστικής ιατρικής ευθύνης 18

2. Γενικές παράμετροι της εξέλιξης της ιατρικής ευθύνης. Αμυντική ιατρική 21

3. Ασφάλιση αστικής ευθύνης και κοινωνική ασφάλιση 25

α. Η επίδραση της ασφάλισης αστικής ευθύνης 25

β. Ο ρόλος της κοινωνικής ασφάλισης 27

γ. Η επίδραση της ασφάλισης του γιατρού ή του ασθενούς στη δίκη με αντικείμενο την αστική ευθύνη του γιατρού 29

IV. Η παρούσα κατάσταση στο ελληνικό δίκαιο 30

1. Γενικά 30

2. «Αρνητικές» εξελίξεις 36

α. Το δικαστικό ένσημο στις αναγνωριστικές αγωγές αρμοδιότητας του Πολυμελούς Πρωτοδικείου 36

β. Η διαμεσολάβηση στις δίκες ιατρικής ευθύνης 41

3. Η πρόταση για ειδική διαμεσολάβηση στην ιατρική ευθύνη μέσω της δημιουργίας ανεξάρτητου σώματος εμπειρογνωμόνων – Τελικές παρατηρήσεις 42

α. Δημιουργία δομών για την «προετοιμασία» της δίκης και την υποβοήθηση του ασθενούς 42

β. Η υποχρεωτική αρχική πραγματογνωμοσύνη 43

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διατάξεις με ενδιαφέρον για την αστική ιατρική ευθύνη – Η υπαγωγή της ιατρικής ευθύνης σε ειδικούς κανόνες δικαίου – Η νομική φύση της ιατρικής ευθύνης

Ι. Το νομοθετικό πλαίσιο 46

1. Ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο 47

α. Η απουσία ευρωπαϊκής ρύθμισης 47

β. Διεθνή κείμενα 49

2. Οι ρυθμίσεις στα εθνικά δίκαια- Η γερμανική ρύθμιση 51

α. Γενικά 51

β. Ο γερμανικός νόμος για τα δικαιώματα των ασθενών του 2013 53

3. Διατάξεις του ελληνικού δικαίου 54

4. Το ερώτημα αν είναι αναγκαία συνολική ρύθμιση της ιατρικής ευθύνης στο ελληνικό δίκαιο 58

II. Η έννομη σχέση που συνδέει το γιατρό με τον ασθενή 61

ΙΙΙ. Η νομική φύση της υποχρέωσης παροχής ιατρικής φροντίδας: Ενοχή από διακινδύνευση, ενοχή μέσων ή αποτελέσματος 63

1. Η αρχή της υπαιτιότητας στην ιατρική ευθύνη 63

α. Η νομοθετική αποτύπωση της αρχής της υπαιτιότητας στην ιατρική ευθύνη 64

β. Ενοχές μέσων και αποτελέσματος 66

γ. Το τεκμήριο υπαιτιότητας του οφειλέτη στην ενδοσυμβατική ευθύνη για μη εκπλήρωση και η ιατρική ευθύνη 70

2. Η αμφισβήτηση της αρχής της υπαιτιότητας: Ιατρική ευθύνη και ευθύνη από διακινδύνευση 74

α. Αποκλίνουσες από την αρχή της υπαιτιότητας ρυθμίσεις και προτάσεις de lege ferenda 74

β. Η σύλληψη της ιατρικής ευθύνης ως ευθύνης από διακινδύνευση. Έννοια και περιεχόμενο 77

γ. Επιχειρήματα υπέρ και κατά 78

δ. Ευθύνη από διακινδύνευση σε ορισμένες περιπτώσεις; 82

3. Η ιατρική ευθύνη ως νόθος αντικειμενική 83

α. Η «διευρυμένη» νόθος αντικειμενική ευθύνη του άρθρου 8 ν. 2251/1994 – Κριτική 83

β. De lege ferenda: αντιστροφή του βάρους απόδειξης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις 88

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η ιατρική πράξη

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις- Εννοιολογική προσέγγιση 91

1. Ο ορισμός της ιατρικής πράξης 92

2. Οι κρίσιμες διακρίσεις των ιατρικών πράξεων 94

α. Πράξεις επεμβατικές και μη 95

β. Πράξεις θεραπευτικές και μη 96

ΙΙ. Η ιατρική πράξη ως νόμιμη ή παράνομη παρέμβαση στη σωματική ακεραιότητα και υγεία 101

1. Το πρόβλημα 101

2. Υποστηριζόμενες απόψεις και συνέπειες για την αστική ευθύνη 102

α. Ο ρόλος της συναίνεσης του ενημερωμένου ασθενούς 102

β. Η άποψη ότι η ιατρική πράξη συνιστά παράνομη προσβολή του σώματος ή της υγείας (ΑΚ 929), της οποίας ο παράνομος χαρακτήρας αίρεται με τη συναίνεση του ενημερωμένου ασθενούς 105

γ. Η άποψη ότι η θεραπευτική ιατρική πράξη δεν είναι παράνομη σωματική βλάβη, αλλά η παράλειψη της συναίνεσης του ενημερωμένου ασθενούς την καθιστά παράνομη προσβολή του αυτοκαθορισμού του ασθενούς 114

3. Κατάληξη του προβληματισμού 119

α. Η προσβολή της προσωπικότητας 119

β. Περαιτέρω διευκρινίσεις 123

γ. Ειδικότερα οι έννομες συνέπειες της άποψης περί προσβολής του αυτοκαθορισμού 124

δ. Ειδικά ζητήματα στο πλαίσιο της άποψης περί προσβολής του αυτοκαθορισμού 128

4. Οι μη θεραπευτικές πράξεις. Αισθητικές επεμβάσεις 130

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η σύμβαση ιατρικής αγωγής

Ι. Έννοια – Κατάρτιση – Συμβαλλόμενοι 137

1. Γενική περιγραφή της σύμβασης ιατρικής αγωγής 137

2. Η κατάρτιση της σύμβασης- Τύπος 139

3. Δικαιοπρακτική ικανότητα- Ασθενής που δεν έχει τις αισθήσεις του- Συμβαλλόμενοι κατά περίπτωση 142

α. Ανήλικοι 142

β. Δικαστική συμπαράσταση 146

γ. ΑΚ 131- ασθενής που δεν έχει τις αισθήσεις του 147

4. Άλλες περιπτώσεις σύμβασης υπέρ τρίτου. Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Συμμετοχή περισσότερων γιατρών, ιδίως η ιατρική «ομάδα» και το ιατρικό συμβούλιο 148

5. Ειδικές περιπτώσεις ενοχικής σχέσης 152

α. Συμβάσεις γιατρών με φορείς ασφάλισης 152

β. Η ολοήμερη λειτουργία των νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ. (απογευματινά ιατρεία) 155

ΙΙ. Υποχρεώσεις των μερών. Απαλλακτικές ρήτρες 159

1. Κύριες και παρεπόμενες υποχρεώσεις 159

2. Ειδικά η υποχρέωση του γιατρού για αυτοπρόσωπη εκτέλεση – Απαλλακτικές ρήτρες 162

ΙΙΙ. Σύμβαση παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών ή σύμβαση έργου 164

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 164

2. Η συνομολόγηση ορισμένου αποτελέσματος στη σύμβαση ιατρικής αγωγής. Ειδικά οι χειρουργικές επεμβάσεις 168

3. Ειδικές περιπτώσεις 171

ΙV. Λήξη της σύμβασης. Έλλειψη και ακυρότητα της σύμβασης 175

1. Λήξη της σύμβασης. Ιδίως η καταγγελία 175

2. Έλλειψη και ακυρότητα της σύμβασης 177

ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Το ιατρικό σφάλμα

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 182

ΙΙ. Συστηματική ένταξη του ιατρικού σφάλματος στο ελληνικό δίκαιο της αστικής ευθύνης 186

1. Ιατρικό σφάλμα και ενδοσυμβατική ευθύνη 186

2. Ιατρικό σφάλμα και αδικοπρακτική ευθύνη 188

α. Το ιατρικό σφάλμα ως παράνομη συμπεριφορά κατά την ΑΚ 914 189

β. Σχέση με την αντικειμενικοποιημένη αμέλεια 197

3. Το ιατρικό σφάλμα ως «πραγματικό» συρροής ενδοσυμβατικής και αδικοπρακτικής ευθύνης 202

ΙΙΙ. Ειδικότερα η έννοια και τα κριτήρια εξειδίκευσης του ιατρικού σφάλματος 203

1. «Τεχνικό» σφάλμα και «κοινή» αμέλεια. «Θεμελιώδεις κανόνες της ιατρικής» 203

2. Οι διάφορες προσεγγίσεις της έννοιας του ιατρικού σφάλματος από τη θεωρία και τη νομολογία στο ελληνικό και σε άλλα δίκαια 206

α. Ο μέσος συνετός γιατρός και οι κανόνες της ιατρικής επιστήμης και τέχνης (leges artis) 206

β. Η παραβίαση των ιατρικών «standards» 208

γ. Το συμφέρον του ασθενούς 214

δ. Το ιατρικό σφάλμα ως δημιουργία εσφαλμένης αναλογίας κινδύνων και οφέλους σε συγκεκριμένη περίπτωση 215

ε. Ιατρικό σφάλμα και «ευλόγως προσδοκώμενη ασφάλεια» 216

στ. Παρέκβαση: Εκτιμήσεις δημόσιας υγείας και ιατρικό σφάλμα 218

3. Προσπάθεια σύνθεσης 223

α. Bonus medicus, leges artis και standards 223

β. To συμφέρον του ασθενούς 224

γ. Η ιδέα της μη αναλογικής διακινδύνευσης 225

ΙV. Περιστάσεις που καθορίζουν ή όχι το μέτρο της οφειλόμενης επιμέλειας 227

1. Αντικειμενικές περιστάσεις 227

α. Έννοια και περιπτώσεις 227

β. Το πρότυπο ποιότητας στη δημόσια περίθαλψη 230

2. Υποκειμενικά χαρακτηριστικά του γιατρού. Το ζήτημα του γιατρού αυξημένων προσόντων 232

3. Το είδος της ιατρικής πράξης. Επικινδυνότητα της πράξης και ευπάθεια του ασθενούς. Οικονομικές πλευρές της ιατρικής πράξης 237

V. Η νομική και η ιατρική έννοια του ιατρικού σφάλματος 240

1. Γενικά. Η διάσταση αντιλήψεων μεταξύ γιατρών και νομικών και τα αιτήματα «ασυλίας» 240

2. Παραδείγματα διάστασης μεταξύ της νομικής και της ιατρικής αντίληψης για το ιατρικό σφάλμα 243

α. Κατανομή αρμοδιοτήτων, ιδίως στο χειρουργείο 243

β. Επιπλοκή 247

VI. Διακρίσεις- Τυπολογία ιατρικών σφαλμάτων 249

1. Γενικά 249

2. Σφάλματα «ενέργειας» και «εκτίμησης» 250

3. Σφάλμα «περί την ανάληψη του ασθενούς» 252

α. Έννοια και συνέπειες 252

β. Το σφάλμα ανάληψης και η υποχρέωση του γιατρού να παρακολουθεί τις εξελίξεις της επιστήμης του 255

4. Σφάλμα οργάνωσης 259

VΙΙ. Ειδικά θέματα ιατρικού σφάλματος 262

1. Διαγνωστικό σφάλμα 262

α. Έννοια διάγνωσης και διάκριση από συναφείς έννοιες 262

β. Το διαγνωστικό σφάλμα 263

γ. Ειδικά ζητήματα 268

2. Η ιατρική παράλειψη 271

α. Γενικά. Περιπτώσεις. Η άρνηση παροχής υπηρεσιών 271

β. Παράλειψη που εντάσσεται στην παροχή ιατρικών υπηρεσιών 273

γ. Διακοπή παροχής των ιατρικών υπηρεσιών και διακοπή θεραπείας 274

δ.«Ανώφελη» περίθαλψη 275

3. Το «σοβαρό» ιατρικό σφάλμα 279

ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η ιατρική ευθύνη ως ευθύνη του παρέχοντος υπηρεσίες σύμφωνα με το άρθρο 8 ν. 2251/1994

Ι. Γενικά για το άρθρο 8 ν. 2251/1994. Πεδίο εφαρμογής και λειτουργία της διάταξης ως ειδικής ρύθμισης της αδικοπρακτικής ευθύνης 284

ΙΙ. Η ρύθμιση 289

1. Το τεκμήριο παρανομίας και υπαιτιότητας του παρέχοντος υπηρεσίες ως τεκμήριο ιατρικού σφάλματος 289

2. Η ειδικότερη ρύθμιση του αιτιώδους συνδέσμου. 291

ΙΙΙ. Η σημασία του άρθρου 8 ν. 2251/1994 στο θέμα της ιστορικής βάσης και του ορισμένου της αγωγής με αντικείμενο την αστική ιατρική ευθύνη 293

IV. Καταληκτικές παρατηρήσεις 298

V. Εφαρμογή του άρθρου 8 ν. 2251/1994 επί σύμπραξης περισσότερων γιατρών 300

ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η παράβαση των υποχρεώσεων σχετικά με τη συναίνεση του ενημερωμένου ασθενούς

I. Γενικά για τη συναίνεση και την ενημέρωση του ασθενούς 304

ΙΙ. Η συναίνεση 308

1. Η νομική σημασία της συναίνεσης για την αστική ιατρική ευθύνη και η πρακτική της διάσταση 308

2. Συναίνεση και συμβατική σχέση γιατρού και ασθενούς. 310

3. Νομική φύση της συναίνεσης 312

4. Ικανότητα για συναίνεση 313

α. Ανήλικοι ασθενείς 314

β. Ασθενείς που πάσχουν από ψυχική ή διανοητική διαταραχή ή/ και βρίσκονται σε δικαστική συμπαράσταση 322

γ. Γενικές επισημάνσεις για τη συναίνεση τρίτων αντί του ασθενούς 324

5. Αδυναμία συναίνεσης 325

6. Άρνηση της συναίνεσης 328

α. Άρνηση της συναίνεσης από τον τρίτο δικαιούχο της συναίνεσης 328

β. Από τον ασθενή που διαθέτει ικανότητα συναίνεσης 332

7. Πορίσματα 335

8. Άλλες προϋποθέσεις για να είναι έγκυρη (ισχυρή) η συναίνεση 336

ΙΙΙ. Η ενημέρωση του ασθενούς. 338

1. Μορφές και δικαιολογητικός λόγος 338

2. Υποκείμενα της ενημέρωσης. Παράλειψη ενημέρωσης με επιλογή του αποδέκτη ή του γιατρού 342

3. Περιεχόμενο 346

4. Άρνηση συναίνεσης και προστασία της δημόσιας υγείας – Συναίνεση και «υποχρεωτικός» εμβολιασμός 350

ΙV. Προγενέστερες οδηγίες (Advance Directives) και ιατρικές αποφάσεις στο τέλος της ζωής 356

1. Το πρόβλημα 356

2. Πληρεξούσιοι υγείας και διαθήκες ζωής. Ελληνικό δίκαιο 359

3. Αναζήτηση άλλων λύσεων de lege lata εκτός του προβληματισμού της δεσμευτικότητας των προγενέστερων επιθυμιών του ασθενούς. Η περίπτωση της άρνησης διασωλήνωσης στη διάρκεια της πανδημίας SARS-COV-2 363

α. Προς μια νέα έννοια του ιατρικού σφάλματος 363

β. Προγενέστερες οδηγίες για συγκεκριμένη ιατρική πράξη και σε άμεση συνάρτηση με αυτή. Το παράδειγμα της διασωλήνωσης επί SARS-COV-2 364

ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Ο αιτιώδης σύνδεσμος και η ζημία – Ευθύνη περισσοτέρων – Ευθύνη ιδιωτικής κλινικής

Ι. Αιτιώδης σύνδεσμος και ζημία στην ιατρική ευθύνη 368

1. Εφαρμογή των γενικών διατάξεων και παραδοχών 368

2. Ειδικά ζητήματα ζημίας σε σχέση με τον κυοφορούμενο 370

α. Θανάτωση κυοφορουμένου 370

β. Αξιώσεις για βλάβες της υγείας που ανάγονται σε ενέργειες ή παραλείψεις κατά τη διάρκεια της κύησης 371

3. Ειδικά ζητήματα για τον αιτιώδη σύνδεσμο 374

α. Κοινή πράξη περισσοτέρων (ΑΚ 926 εδ. 1 περ. α΄). Έννοιολογική προσέγγιση και εφαρμογές στην ιατρική ευθύνη 374

β. Κοινή πράξη και άρθρο 8 ν. 2251/1994 377

γ. Διακοπή του αιτιώδους συνδέσμου 380

δ. Προδιάθεση του παθόντος 386

ε. Υποθετική, σωρευτική και «διαζευκτική» (πιθανή) αιτιότητα 387

στ. Οι δυσχέρειες απόδειξης του αιτιώδους συνδέσμου- Η «απώλεια ευκαιρίας» επιβίωσης ή θεραπείας 389

ΙΙ. Ευθύνη ιδιωτικής κλινικής 392

1. Σύμβαση ιατρικής αγωγής 392

2. Αδικοπρακτική ευθύνη- Ευθύνη λόγω πρόστησης 394

3. Οργανωτικά σφάλματα 398

Γενική Βιβλιογραφία 401

αλφαβητικο Ευρετήριο 415