Galaxy Bookshop

, ,

ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Το δικαίωμα αποζημίωσης

55,00

Συγγραφές / Author: Αργυρός Αντώνης
ISBN: 9786180802115
Εκδότης / Publisher: Νομική Βιβλιοθήκη
Ημ. Εκδοσης / Date of Publish: 2η 2023
Βιβλιοδεσία / Format:  Εύκαμπτη

Κωδικός προϊόντος: 9786180802115 Κατηγορίες: , ,

Σκοπός του βιβλίου είναι να  ενημερώσει για το ζήτημα της αστικής ευθύνης του Δημοσίου, με ενδεικτικά παραδείγματα της νομολογιακής περιπτωσιολογίας που κρίθηκαν ως βάση της ευθύνης του Δημοσίου από την ελληνική και ενωσιακή νομολογία, σε πολλούς τομείς της κρατικής λειτουργίας.

Συγκεκριμένα εξετάζονται:

– η αντίθετη προς το Σύνταγμα νομοθέτηση, η παράλειψη άσκησης κανονιστικής αρμοδιότητος, η έκδοση μη νόμιμης εκτελεστής διοικητικής πράξεως, η πλημμελής εκτέλεση ή παράλειψη καθηκόντων, η κακή μοριοδότηση, τα αυθαίρετα ακίνητα, η παράλειψη ελέγχων

– η αστική ευθύνη του Δημοσίου από νόμιμες πράξεις των οργάνων του Δημοσίου, όπως η βλάβη στην υγεία από εμβολιασμό και οι θεμιτοί περιορισμοί στην ιδιοκτησία λόγω απαλλοτρίωσης

– η ευθύνη αποζημίωσης του Δημοσίου από έλλειψη προστασίας της ζωής και περιουσίας των πολιτών από βίαια επεισόδια ή από έλλειψη αναγκαίων αστυνομικών μέτρων προστασίας

– οι ευθύνες αποζημιώσεως των ιδιωτών που υπέστησαν ταλαιπωρία ή βλάβη από θεομηνία (Μάνδρα) ή πυρκαγιά (Μάτι), η αποζημίωση για καθυστέρηση ή διακοπή σύνταξης, η αποζημίωση για την υπόθεση της Πάρου (τραυματισμός Μυρτώς) καθώς και η βλάβη υγείας κυοφορούμενου

Επίσης, εξετάζεται το ζήτημα της επίδρασης των αποφάσεων του ΔΕΕ και του ΕΔΔΑ στο ζήτημα της εξωσυμβατικής ευθύνης του Δημοσίου για την καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης, η δίκαιη ικανοποίηση και η αγωγή κακοδικίας κατά δικαστή.

Ξεχωριστή μνεία γίνεται στην εξωσυμβατική ευθύνη του Δημοσίου  από παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητος ενώ παρουσιάζεται το ζήτημα της εξωσυμβατικής ευθύνης του Δημοσίου από παραβιάσεις της περιβαλλοντολογικής νομοθεσίας και η Σύμβαση του Aarhus.

Το έργο απευθύνεται σε κάθε δικαστή, δικηγόρο και εν γένει νομικό που ασχολείται με το θέμα της αστικής ευθύνης του Δημοσίου και τις προεκτάσεις του.

Περιεχόμενα

Πρόλογος Π. Λυμπερόπουλου VII

Πρόλογος Β. Σκορδάκη ΙΧ

Πρόλογος Β. Σκορδάκη α΄ έκδοσης XΙ

Ευχαριστίες XV

Προλογικό σημείωμα β΄ έκδοσης XVII

Επί του πιεστηρίου XXIII

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο θεσμός της αστικής ευθύνης του Δημοσίου και των ΝΠΔΔως έμμεσος κατασταλτικός μηχανισμός για την τήρησητης αρχής της νομιμότητας 1

1. Από παράνομες πράξεις 3

2. Από νόμιμες πράξεις 4

3. Ευθύνη του Δημοσίου από παραβίαση της ενωσιακής νομοθεσίας 7

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

Το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο για την ίδρυσηαστικής ευθύνης του Δημοσίου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Η ιστορική εξέλιξη του θεσμού της αστικής ευθύνης 13

1. Το νομοθετικό καθεστώς της αστικής ευθύνης του Δημοσίουπριν την έναρξη ισχύος του Αστικού Κώδικα 13

2. Το υφιστάμενο γενικό κανονιστικό πλαίσιο για την ίδρυσηαστικής ευθύνης του Δημοσίου 17

2.1. Ο Εισαγωγικός Νόμος του Αστικού Κώδικα 17

2.1.1. Αποζημίωση από ειδικές συνταγματικές διατάξεις 20

XXIV

2.2. Η διευρυμένη νομολογιακή και θεωρητική αντίληψη του ρυθμιστικού πεδίουτων διατάξεων των άρθρων 105-106 ΕισΝΑΚ 20

3. Ενωσιακό δίκαιο 24

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η θεμελίωση της αστικής ευθύνης του Δημοσίου στο Σύνταγμα 27

1. Εισαγωγικά 27

2. Κράτος Δικαίου και η Αρχή της Νομιμότητας 28

3. Ισότητα ενώπιον των δημοσίων βαρών 29

4. Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 35

4.1. Το Σύνταγμα 35

4.2. Το ΕΔΔΑ και το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 36

4.3. Η συμμόρφωση στις δικαστικές αποφάσεις 37

5. Η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου και η προστασίαθεμελιωδών δικαιωμάτων 43

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ

Η θεμελίωση της αστικής ευθύνης του Δημοσίουκατά το εθνικό δίκαιο 46

1. Το νομικό έρεισμα της αστικής ευθύνης του Δημοσίου 46

1.1. Εισαγωγικά 46

2. Η αστική ευθύνη του Δημοσίου για παραβιάσεις του εθνικού δικαίου 47

2.1. Οι διατάξεις αστικής ευθύνης του Δημοσίου κατά τα άρθρα 104-105-106του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα 47

2.1.1. Η αστική ευθύνη του Δημοσίου κατά το άρθρο 104 του Εισαγωγικού Νόμουτου Αστικού Κώδικα (έννομες σχέσεις του ιδιωτικού δικαίου) 48

α) Ερμηνεία της διατάξεως του άρθρου 104 του Εισαγωγικού Νόμουτου Αστικού Κώδικα 48

β) Νομολογιακή περιπτωσιολογία για την αστική ευθύνη κατ’ άρθρο 104 ΕισΝΑΚ 53

2.1.2. Η αστική ευθύνη του Δημοσίου κατά τα άρθρα 105 και 106του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα (έννομες σχέσειςτου δημοσίου δικαίου) 55

α) Προϋποθέσεις στοιχειοθέτησης ευθύνης 56

β) Νεότερες εξελίξεις ως προς την προϋπόθεση του αιτιώδους συνδέσμου 58

γ) Ύπαρξη πράξης, παράλειψης ή υλικής ενέργειας 60

2.1.3. Άρθρο 106 Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα(Νομολογιακή περιπτωσιολογία) 62

XXV

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ

Τα όργανα που θεμελιώνουν την αστική ευθύνη του Δημοσίου 65

1. Αρχή της διακρίσεως των τριών λειτουργιών 65

2. Όργανα του Κράτους 65

3. Αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση των οργάνων του 67

3.1. Η ευθύνη από πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων της νομοθετικήςλειτουργίας 67

3.2. Νομολογιακή περιπτωσιολογία της αστικής ευθύνης του Δημοσίουαπό πράξεις οργάνων της νομοθετικής λειτουργίας 68

3.2.1. Κακή νομοθέτηση 68

3.2.2. Αντίθετη με το Σύνταγμα νομοθέτηση 68

α) Απόφαση 980/2019 ΣτΕ 68

β) Αντισυνταγματική διάταξη τυπικού νόμου 68

γ) Αντισυνταγματική διάταξη τυπικού νόμου – αυθαίρετα 69

δ) Παράλειψη άσκησης κανονιστικής αρμοδιότητας 69

ε) Αντισυνταγματικότητα της παράτασης του υποχρεωτικού εμβολιασμού 69

στ) Αντισυνταγματικότητα – μοριοδότηση προϋπηρεσίας εκπαιδευτικών 69

3.3. Η ευθύνη από πράξεις, παραλείψεις ή υλικές ενέργειες των οργάνωντης εκτελεστικής λειτουργίας 70

3.3.1. Η εκτελεστική λειτουργία 70

3.3.2. Νομολογιακή περιπτωσιολογία στην Αστική ευθύνη του Δημοσίουαπό πράξεις οργάνων της εκτελεστικής λειτουργίας (νομολογία) 70

α) Παράλειψη νομοθέτησης από μη άσκηση κανονιστικής αρμοδιότητας 70

β) Μη άσκηση της κανονιστικής αρμοδιότητας 71

γ) Η ευθύνη από παράλειψη πολεοδομικών ελέγχων 72

δ) Μη προσήκουσα συμμόρφωση του Ελληνικού Δημοσίου προς ακυρωτική δικαστική απόφαση 72

ε) Παράβαση των καθηκόντων – Ευθύνη του Δημοσίου ή του νπδδπρος αποζημίωση 74

4. Η ευθύνη από πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων δικαστικής λειτουργίας 74

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Αστική ευθύνη από νόμιμες πράξεις των οργάνων του Δημοσίου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Η αστική ευθύνη του Δημοσίου από νόμιμες πράξεις των οργάνων του 79

1. Νομολογιακή περιπτωσιολογία της αστικής ευθύνης του Δημοσίουαπό σύννομες ενέργειες των οργάνων του 80

XXVI

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Νομολογιακή περιπτωσιολογία της αστικής ευθύνης του Δημοσίουαπό νόμιμη ανάκληση διοικητικών πράξεων 82

1. Ανάκληση ευμενών διοικητικών πράξεων 82

2. Νομολογιακή περιπτωσιολογία της αστικής ευθύνης του Δημοσίουαπό ανάκληση ευνοϊκών πράξεων 84

2.1. Ανάκληση της παράνομης πράξης διορισμού 84

2.2. Ανάκληση συντάξεως – ανακριβή στοιχεία 85

2.3. Ανάκληση πτυχίου – πλαστά δικαιολογητικά 86

2.4. Ανάκληση διορισμού χωρίς υπαιτιότητα του διοικουμένου 86

2.5. Εύλογος χρόνος ανάκλησης διοικητικής πράξεως 86

2.6. Νόμιμη ανάκληση παράνομης συνταξιοδοτικής πράξης 86

2.7. Χρήση απατηλών μέσων – Οριστική διακοπή της σύνταξης και αναζήτησητων καταβληθεισών συντάξεων 87

2.8. Ανακριβή στοιχεία – Άδεια δόμησης – ανάκληση 87

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ

Κοινωνική συνεισφορά στα δημόσια βάρη – Αποζημίωσηαπό νόμιμες πράξεις – Μηχανισμός συνεισφοράς 88

1. Πολεοδομικές ρυθμίσεις 89

1.1. Θέσπιση όρων, περιορισμών και απαγορεύσεων στη δόμηση καιστις χρήσεις γης, στην εκτός σχεδίου και εκτός ορίων νομίμωςυφισταμένων οικισμών (νόμιμες πράξεις) 89

2. Περιορισμοί στη χρήση του ακινήτου (νόμιμες πράξεις) – διαφύλαξηφυσικού περιβάλλοντος 89

2.1. Ακύρωση του από 17.9.2018 π.δ/τος για τον χαρακτηρισμότου Κυπαρισσιακού Κόλπου και της ευρύτερης περιοχής τουως «Περιοχής Προστασίας της Φύσης» (νόμιμες πράξεις) 89

2.2. Οικοδομικές άδειες – Ανάκληση – Παράνομη δράση της Διοικήσεως 91

2.3. Περιορισμός χρήσεων του ακινήτου με νόμιμες πράξεις – Αποζημίωση 91

2.4. Ουσιώδης στέρηση της χρήσης της ιδιοκτησίας με νόμιμες πράξεις –Αποζημίωση 92

2.5. Δασική έκταση, αποζημίωση ιδιοκτησίας 92

2.6. Απαλλοτρίωση (περιπτωσιολογία) 93

3. Ευθύνη του Δημοσίου προς αποκατάσταση ηθικής βλάβης από νόμιμη πράξη εμβολιασμού (ΣτΕ 622/2021 Τμ. Α) 94

XXVII

4. Άσκηση της κρατικής εποπτείας επί των ασφαλιστικών επιχειρήσεων(νόμιμες πράξεις) 95

5. Δικαίωμα προσδοκίας από την παράνομη κατάσταση που διαμορφώθηκεμε το κανονιστικό βασιλικό διάταγμα ως προς τη δυνατότητα δόμησηςτων ακινήτων 97

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ

Ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του κατά την ενάσκηση δημόσιας εξουσίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Αποζημίωση από μη νόμιμες πράξεις ή παραλείψεις οργάνωντου Δημοσίου 101

1. Αποζημίωση από παράνομες πράξεις ή παραλείψεις οργάνων του Δημοσίου 101

2. Νομολογιακή περιπτωσιολογία της αστικής ευθύνης του Δημοσίουαπό παράλειψη νομίμων καθηκόντων 103

2.1. Καταστροφή περιουσιών – Επεισόδια 103

2.1.1. Προστασία περιουσίας (Περιπτωσιολογία) 103

α) Προστασία της περιουσίας των πολιτών από βίαια επεισόδιαπου εκδηλώνονται στο πλαίσιο οποιασδήποτε μορφής μαζικήςκινητοποίησης – Αστική ευθύνη του Δημοσίου 103

2.1.2. Υπέρβαση των άκρων ορίων της διακριτικής ευχέρειας των αστυνομικών οργάνων 107

2.1.3. Πράξεις βίας κατά προσώπων σε βίαια επεισόδια 107

2.2. Παράνομες παραλείψεις της ΕΛ.ΑΣ. 109

2.2.1. Πλημμελής σωματικός έλεγχος – Τραυματισμός φιλάθλουαπό φωτοβολίδα 109

2.2.2. Βίαια σύλληψη – Τραυματισμός 109

2.3. Θανάσιμος τραυματισμός. Υποχρέωση αποζημίωσης εκ της παράλειψηςτων αρμοδίων οργάνων 110

2.3.1. Απόφαση για Μυρτώ Πάρου (ΣτΕ 1500/2022)

2.3.2. Η νομολογία για θανάσιμο τραυματισμό από αστυνομικούς 110

α) Θάνατος από αδέσποτη σφαίρα 11χρονου 111

β) Θανάσιμος τραυματισμός αμέτοχου πολίτη που επήλθε από πυροβολισμούς αστυνομικού 113

γ) Παράνομες πράξεις και παραλείψεις των οργάνων του Δημοσίου –Τραυματισμός 113

δ) Θανάσιμος τραυματισμός από παράνομες παραλείψεις αστυνομικών 113

XXVIII

ε) Θανάσιμος τραυματισμός – Παράνομες παραλείψεις αστυνομικώνστον σχεδιασμό επιχείρησης 114

3. Νομολογία για την αποζημίωση από παράνομες πράξεις των οργάνωντου Δημοσίου κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας 114

3.1. Παράνομη συμπεριφορά της Διοικήσεως 114

3.1.1. Παράνομη απομάκρυνση από το Δημόσιο 114

4. Αποζημίωση για τις φονικές πλημμύρες 114

5. Ζημία παράνομης απομακρύνσεως από την υπηρεσία 116

6. Παράνομες ενέργειες που αφορούν την ιδιοκτησία 116

6.1. Αυθαίρετη κατάληψη οικοπέδου από ΟΤΑ 116

6.2. Μη έκδοση πράξης αναλογισμού 116

6.3. Παραβίαση των αρχών της χρηστής διοίκησης και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης 116

6.4. Ευθύνη του Δημοσίου ή του νπδδ προς αποζημίωση από έκδοσηοικοδομικής άδειας επί οικοπέδου που ήταν μη οικοδομήσιμο 117

7. Παράνομες ενέργειες που αφορούν την προσωπική ελευθερία 117

7.1. Παράνομη σύλληψη χωρίς εξακρίβωση της ταυτότητας συλληφθέντος – Αποζημίωση 117

7.2. Παράνομη σύλληψη-φυλάκιση λόγω χορήγησης αναστολής εκτέλεσης 118

7.3. Ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση από πρόκληση σωματικώνβλαβών, κατά τη σύλληψη 118

7.4. Υποχρέωση του Δημοσίου προς αποζημίωση των προσωρινώς κρατηθέντωνή φυλακισθέντων και τελικώς αθωωθέντων 118

7.5. Αποζημίωση σε αδίκως προφυλακισθέντες ή καταδικασθέντες 118

7.6. Αποκλειστική αρμοδιότητα του ποινικού δικαστηρίου να κρίνειαν συντρέχει υποχρέωση αποζημιώσεως των αδίκως προφυλακισθέντωνή καταδικασθέντων ή στερηθέντων την ελευθερία τους 119

8. Αποζημίωση για ιατρική ευθύνη 119

8.1. Παραβίαση γενικώς παραδεδεγμένων κανόνων ιατρικής επιστήμης 119

8.2. Εξιτήριο ασθενούς 119

8.3. Παράνομη πράξη ιατρού 120

8.4. Τραυματισμός πυροσβέστη, υπαιτιότα Δημοσίου 120

9. Προθεσμία, ευθύνη του Δημοσίου ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίουπρος αποζημίωση λόγω υπέρβασης της δίμηνης προθεσμίας για τη χορήγησητης άδειας λειτουργίας 120

XXIX

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Αποζημίωση από μη νόμιμες πράξεις της εκτελεστικής εξουσίας – Νομολογιακή περιπτωσιολογία της αστικής ευθύνης του Δημοσίουαπό μη νόμιμη πράξη ή παράλειψη οργάνου 121

1. Μη νομοθέτηση 121

1.1. Μη νόμιμη παράλειψη έκδοσης διοικητικής πράξης ή μη νόμιμες υλικέςενέργειες των οργάνων του Δημοσίου 121

1.2. Αγωγή αποζημίωσης των μελών ΔΕΠ των ΑΕΙ λόγω των περικοπώντων αποδοχών τους 121

1.3. Ακύρωση διοικητικής πράξεως 122

2. Συμμόρφωση σε δικαστικές αποφάσεις 122

2.1. Προαγωγή 123

3. Καθυστέρηση – Μη απονομή σύνταξης 123

3.1. Καθυστέρηση απονομής σύνταξης 123

3.2. Μη απονομή σύνταξης 123

3.3. Καθυστέρηση απονομής σύνταξης – Προθεσμίες 124

3.4. ΕΔΔΑ Αργαλιώτη κατά Ελλάδας, της 18.07.2023: Ευθύνη του Ελ. Δημοσίου λόγω στέρησης του δικαιώματος παροχής σύνταξης γήρατος κατ’ εφαρμογή αναδρομικής διάταξης 125

3.5. Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών Αριθ. 16044/2022 Συνταξιοδότηση.Ανάκληση. Εύλογος χρόνος 125

4. Φορολογία 125

4.1. Αχρεωστήτως καταβληθέντες φόροι – Ένδικο βοήθημα 125

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ

Νομολογιακή περιπτωσιολογία της αστικής ευθύνης του Δημοσίουαπό παράλειψη νομίμων καθηκόντων 126

1. Πλημμελής εκτέλεση ή παράλειψη καθηκόντων 126

1.1. ΣτΕ 1500/2022: Υποχρέωση αποζημίωσης εκ της παράλειψηςτων αρμοδίων οργάνων (υπόθεση Μυρτώς) 127

1.2. Παράνομες πράξεις και παραλείψεις των οργάνων του Ελληνικού Δημοσίου: Πυρκαγιά Μάτι – αποζημίωση ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης σε συγγενείς θύματος από την τραγική πυρκαγιά 127

1.3. Πρόκληση βλάβης της προστατευόμενης ιδιοκτησίας συνεπεία νόμιμης αστυνομικής επιχείρησης 128

1.4. Βλάβη της υγείας κυοφορούμενου (Απόφαση ΣτΕ 621/2021), ευθύνηαπό παράλειψη ενημέρωσης 128

XXX

1.5. Αποζημίωση λόγω ηθικής βλάβης για «απώλεια ευκαιρίας»(ΣτΕ 1943/2020) όταν παραλείπονται τα ιδιαίτερα καθήκοντα 130

2. Ιατρική αμέλεια 130

2.1. Θάνατος ασθενούς από ιατρική αμέλεια 130

2.2. Βλάβη του σώματος ή της υγείας φυσικού προσώπου – κονδύλια 131

3. Ειδικά θέματα 131

3.1. Περικοπή επιδόματος 131

3.2. Θανάσιμος τραυματισμός από πτώση κλαδιών 131

3.3. Οργάνωση αστυνομικής επιχείρησης 132

3.4. Αστική ευθύνη Δημοσίου – ΕΚΑΒ – Θάνατος ασθενούς 132

4. Συμπέρασμα 132

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

Η αποκατάσταση της ζημίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Η αποκατάσταση της ζημίας 135

1. Εισαγωγικά – Προϋποθέσεις 135

2. Δικαιοδοσία διαφορών 136

3. Προστασία του δικαιώματος της προσωπικότητας 138

4. Αποζημίωση 140

5. Η χρηματική ικανοποίηση 141

6. Ηθική βλάβη 144

7. Παραγραφή 144

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Νομολογιακή περιπτωσιολογία για την αποκατάσταση της ζημίας 145

1. «Ειδική αδικοπραξία» 145

2. Χρηματική ικανοποίηση (ΣτΕ 3793/2014, 1810/2013) 145

2.1. Χρηματική ικανοποίηση από παράλειψη οφειλόμενης υλικής ενέργειας,θανάσιμος τραυματισμός (ΔΕφΑθ 2953/2015) 145

2.2. ΣτΕ 675/2021. Χρηματική ικανοποίηση – Σχηματισμός δικανικής πεποίθησης 145

2.3. Αστική ευθύνη – Χρηματική ικανοποίηση 146

2.4. Χρηματική ικανοποίηση – Παράνομες πράξεις και παραλείψεις οργάνων – Τραυματισμός (ΣτΕ 1438/2021) 147

XXXI

2.5. Χρηματική ικανοποίηση – Παράνομες πράξεις – Παράλειψη άσκησηςτων νόμιμων καθηκόντων – Απαγωγή (ΣτΕ 322/2009) 147

2.6. Οι δικαιούχοι της αποζημίωσης λόγω ηθικής βλάβης 147

2.6.1. ΣτΕ 1042/2007: Θανάτωση προσώπου, η χρηματική ικανοποίησημπορεί να επιδικασθεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης 147

2.6.2. ΣτΕ 579/2020: Ύψος και αυτοτέλεια της αξίωσης χρηματικής ικανοποίησης 148

2.6.3. ΣτΕ 252/2020: Χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, θάνατοςτου συγγενούς 149

3. Η αρχή της αναλογικότητας στον καθορισμό της αποζημιώσεως 149

4. Συμπερασματικά για την αγωγή 105 του Εισαγωγικού Νόμουτου Αστικού Κώδικα (ΕισΝΑΚ) 150

ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ

Η δικαστική λειτουργία – Η ευθύνη αποζημιώσεωςαπό μη νόμιμες πράξεις της δικαστικής λειτουργίας- Το μισθολόγιοτων δικαστών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Η αστική ευθύνη του Δημοσίου από τη ζημιογόνο δράσητων οργάνων της δικαστικής λειτουργίας 155

1. Εισαγωγικά 155

1.1. Ο ρόλος του δικαστή 157

1.2. Ο δικαστής μέρος της κοινωνίας 158

1.3. Η δικαστική ανεξαρτησία και η ευθύνη του δικαστή 159

2. Αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση οργάνου ενταγμένουστη δικαστική λειτουργία, νομoλογιακή περιπτωσιολογία ΔΕΕ / ΔΕΚ 166

3. Αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση οργάνου ενταγμένουστη δικαστική λειτουργία κατά το 105 ΕισΝΑΚ 168

3.1. Η θεωρητική αντιμετώπιση για την αστική ευθύνη του Δημοσίουαπό ζημιογόνο δράση οργάνου ενταγμένου στη δικαστική λειτουργία 168

3.2. Νομολογιακή περιπτωσιολογία: Η αρχική αρνητική αντιμετώπιση γιατην αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση οργάνου ενταγμένουστη δικαστική λειτουργία 170

XXXII

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η εμβληματική ΣτΕ 1501/2014 Ολομ.: Η εξέλιξη του θεσμούτης αστικής ευθύνης του Δημοσίου 177

1. Εισαγωγικά 177

2. Η ιστορική Απόφαση 1501/2014 του ΣτΕ 177

2.1. Εισαγωγικά 177

2.2. Η ιστορική ΣτΕ 1501/2014 Ολομ. Η εξέλιξη του θεσμούτης αστικής ευθύνης του Δημοσίου 178

2.3. Το συνταγματικό έρεισμα της αποζημιωτικής ευθύνης του Δημοσίου 180

3. Η αστική ευθύνη του Δημοσίου από τη ζημιογόνο δράση των οργάνωντης δικαστικής λειτουργίας 181

3.1. Προϋποθέσεις θεμελιώσεως της αστικής ευθύνης 181

3.1.1. Πρόδηλο σφάλμα 181

3.1.2. Επίκληση στο δικόγραφο 182

3.2. Ειδικές Επισημάνσεις 182

3.2.1. Οι προϋθέσεις θεμελίωσης της ευθύνης από νόμιμες πράξεις: «βλάβηιδιαίτερη και σπουδαία» 182

3.2.2. Eυθύνη του Δημοσίου από πράξεις οργάνων της δικαστικής λειτουργίας 182

3.2.3. Νομολογιακή περιπτωσιολογία της ευθύνης από παράνομες ενέργειεςοργάνων της δικαστικής λειτουργίας κατά τον χρόνο εφαρμογήςτης 1501/2014 Απόφασης ΣτΕ 184

4. Ειδικές Παρατηρήσεις 189

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ

ΣτΕ Ολ. 799-803/2021: Η μεταστροφή της νομολογίαςτης 1501/2014 Ολομ. 191

1. Η 799/2021 Απόφαση του ΣτΕ Ολ. 191

2. Αποφάσεις ΣτΕ Ολ. 801-803/2021: μη εφαρμογή του άρθρου 105 ΕισΝΑΚγια την αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από απόφασηεθνικού δικαστηρίου 193

3. Απόφαση ΣτΕ Ολ. 800/2021: Η δικαιοδοσία δικαστηρίων αποζημιώσεως 196

4. Απόφαση ΣτΕ 1825/2022: Μεταστροφή νομολογίας 197

5. Παρατηρήσεις – διαπιστώσεις 197

6. Νεότερες εξελίξεις 200

7. Συμπεράσματα 200

XXXIII

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ

Η αγωγή του 105 ΕισΝΑΚ και το μισθολόγιο των δικαστών 203

1. Τα μισθολογικά των δικαστών / Το Σύνταγμα του 1975 203

2. Το επαγγελματικό ασυμβίβαστο των δικαστών 203

3. Η συνταγματική αναθεώρηση του 2001 και η δημιουργίατου δικαστηρίου του άρθρου 88 παρ. 2 του Συντάγματος 204

ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟ

Η επίδραση των αποφάσεων του Δικαστηρίου της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης και του Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Η ευθύνη αποζημιώσεως για παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου 211

1. Οι παραβιάσεις του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 211

2. Η ευθύνη αποζημιώσεως για παραβιάσεις της ΕΣΔΑ 214

2.1. Απόφαση ΕΔΔΑ Τσουκαλάς κατά Ελλάδος (22.7.2010) (Καθυστέρησηεκδίκασης υπόθεσης, παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ) 215

2.2. Απόφαση Μακρυλάκης κατά Ελλάδας της 17.11.2022 (αρ. προσφ. 34812/15) (Φυλάκιση, παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ) 215

2.3. Απόφαση Καλοταράνη κ.ά. κατά Ελλάδας της 20.7.2023(αρ. προσφ. 42267/14) (Απαλλοτρίωση ακινήτων) 216

2.4. Απόφαση του ΕΔΔΑ της 20.12.2022, Μπακογιάννη κατά Ελλάδας(Εμπόδιση πρόσβασης στη δικαιοσύνη, παράβαση του άρθρου 6 § 1της ΕΣΔΑ) 217

2.5. Απόφαση 22-5/2003 ΕΔΔΑ (Η εκτέλεση μιας δικαστικής απόφασηςεμπεριέχεται στην έννοια της δίκης για τους σκοπούς του αρ. 6 ΕΣΔΑ) 217

ΜΕΡΟΣ ΕΒΔΟΜΟ

Η αποζημίωση για καθυστέρηση απονομής δικαιοσύνηςκαι η αγωγή κακοδικίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Η αίτηση για δίκαιη ικανοποίηση 221

1. Εισαγωγικά 221

2. Το ένδικο βοήθημα «Η δίκαιη ικανοποίηση» 225

3. Κρίσιμη νομολογία περί δίκαιης ικανοποίησης 228

XXXIV

3.1. Απόφαση ΣτΕ 356/2020 (οκτώ (8) έτη καθυστέρηση) 228

3.2. Απόφαση ΣτΕ 989/2021 (μη επιδίκαση αποζημιώσεως) 228

3.3. Απόφαση ΣτΕ 2457/2020 (πέντε ετών, δέκα (10) μηνών και είκοσι τριών(23) ημερών καθυστέρηση) 228

3.4. Απόφαση ΣτΕ (Ολ.) 4042/2015 (απορρίπτει το αίτημα) 229

3.5. Απόφαση ΣτΕ 421/2021 (απορρίπτεται η αίτηση ως απαράδεκτη) 230

4. Συμπεράσματα 230

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η Αγωγή Κακοδικίας 236

1. Το Δικαστήριο Αγωγών Κακοδικίας 236

2. Ειδική επισήμανση 237

3. Συμπέρασμα 238

ΜΕΡΟΣ ΟΓΔΟΟ

Αποζημίωση από παραβίαση τεκμηρίου αθωότητος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Το τεκμήριο αθωότητος 241

1. Εισαγωγικά: Το «τεκμήριο αθωότητος» 241

1.1. Ιστορική προέλευση 242

1.2. Το περιεχόμενο του τεκμηρίου αθωότητος 242

1.3. Η παραβίαση του «τεκμηρίου αθωότητος» 250

1.3.1. Νομολογιακή περιπτωσιολογία ΕΔΔΑ 250

α) Απόφαση: υπόθεση Allenet de Ribemont κατά Γαλλίας 250

β) Απόφαση: υπόθεση Βασίλης Σταυρόπουλος κατά Ελλάδας 250

γ) Απόφαση: υπόθεση Παραπονιάρης κατά Ελλάδας 251

δ) Απόφαση: ΕΔΔΑ, της 24.5.2011, Κώνστας κατά Ελλάδας 251

ε) Απόφαση: ΕΔΔΑ, Σαββαΐδου κατά Ελλάδας της 31.1.2023 για παραβίασητου τεκμηρίου αθωότητος 251

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η νομολογιακή περιπτωσιολογία του τεκμηρίου αθωότητος 252

1. Απόφαση ΣτΕ 1658/2022 252

XXXV

2. Απόφαση Oλομ. ΑΠ 4/2020 253

3. Απόφαση ΣτΕ 156/2022 253

ΜΕΡΟΣ ΕΝΑΤΟ

Αστική ευθύνη του Δημοσίου και επανόρθωσητων περιβαλλοντικών βλαβών – Η Σύμβαση του Aarhus

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες (Σύμβαση του Aarhus) και η νομολογία του ΣτΕ 257

1. Εισαγωγή: Η πρόσβαση του κοινού στην περιβαλλοντική πληροφορία 257

2. Το νομικό πλαίσιο: Η προστασία του περιβάλλοντος 258

3. Σύμβαση του «Aarhus» – Η περιβαλλοντική δημοκρατία 260

3.1. «Η Σύμβαση του Aarhus αποτελεί εμβληματικό νομικό μέσο γιατην περιβαλλοντική δημοκρατία» 260

3.2. Χαρακτηριστικά της σύμβασης 261

3.2.1 Ο πρώτος πυλώνας 264

α) Γνώση διοικητικών εγγράφων 265

3.2.2. Ο δεύτερος πυλώνας 267

3.2.3. Ο τρίτος πυλώνας 267

3.3. Η νομολογιακή περιπτωσιολογία 268

3.3.1. Η διεύρυνση έννομου συμφέροντος 268

3.3.2. Η νομολογία Δικαστηρίου ΕΕ 272

4. Συμπεράσματα 274

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η νομολογιακή περιπτωσιολογία για την πρόκληση περιβαλλοντικής βλάβης 275

1. Απόφαση ΣτΕ 1611/2006: Αποζημίωση για τους περιορισμούςπου επιβλήθηκαν στην ιδιοκτησία του λόγω του καθορισμού με π.δ/γμαΖώνης Οικιστικού Ελέγχου 276

2. Απόφαση 533/2023 ΔΕφΑθ: Απαγόρευση ανέγερσης κατοικίας σε ακίνητο,λόγω θέσπισης περιορισμών στη δόμηση 277

3. Απόφαση ΣτΕ 1113/2022: Προστασία περιβάλλοντος. Επιβολή περιορισμώνως προς τη χρήση ακινήτων 277

XXXVI

4. Απόφαση ΣτΕ 1569/2022: Προστασία περιβάλλοντος και ένταξη ακινήτουσε ΖΟΕ 277

5. Απόφαση ΣτΕ 78/2021: Προστασία περιβάλλοντος. Ένταξη ιδιοκτησίαςστη ζώνη Α προστασίας του Πεντελικού όρους 278

6. Απόφαση 129/2010 ΔΕφΑθ (Αναστ.): Αυθαίρετη η χρήση ακινήτου 278

7. Απόφαση ΣτΕ 166/2021: Προστασία περιβάλλοντος. Αίτηση ακύρωσηςτου από 17.9.2018 π.δ/τος για τον χαρακτηρισμό του Κυπαρισσιακού Κόλπουκαι της ευρύτερης περιοχής του ως «Περιοχής Προστασίας της Φύσης» 278

8. Απόφαση ΣτΕ 769/2020: Περίπτωση επιβολής περιορισμών σε ιδιοκτησία 279

9. Απόφαση ΣτΕ 1911/2020: Εθνικά πάρκα ή ζώνες προστασίας αυτών 279

10. Απόφαση ΣτΕ 2315/2020: Περιοχές προστασίας της φύσηςή περιφερειακές ζώνες προστασίας 279

11. Απόφαση 1733/2020 ΔΠρΑθ: Παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας 280

12. Απόφαση 988/2016 ΔΕφΑθ (Ακυρ.): Νομιμότητα της χρήσηςτου καταστήματος του παρεμβαίνοντος 280

13. Απόφαση ΣτΕ 907/2022: Αστική ευθύνη Δημοσίου – Δέσμευση ακινήτου – Αρμοδιότητα δικαστηρίου 280

14. Απόφαση ΣτΕ 52/2023: Ενωσιακό δίκαιο περιβάλλοντος. Προστασία απότον περιβαλλοντικό θόρυβο 281

Επίλογος 283

Βιβλιογραφία-Αρθρογραφία 285

Παράρτημα Νομολογίας

1. Απόφαση ΣτΕ 1501/2014 295

2. Απόφαση ΣτΕ 799/2021 306

3. Απόφαση ΣτΕ 800/2021 317

4. Απόφαση ΣτΕ 803/2021 332

5. Περίληψη απόφασης ΣτΕ Α΄ 1500/2022: Δεν αίρεται ο αιτιώδης σύνδεσμοςεκ του ότι παρεμβάλλεται η εγκληματική ενέργεια του αλλοδαπού 344

6. Περίληψη απόφασης ΣτΕ 622/2021 Α’ Τμ.: Ευθύνη προς αποκατάστασηηθικής βλάβης από νόμιμη πράξη εμβολιασμού – Ερμηνεία άρθρου 73 ΚΔΔ 346

7. Περίληψη απόφασης Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών 1465/2020,Θανάσιμος τραυματισμός 11χρονου μαθητή από αδέσποτη σφαίρα 347

8. Περίληψη απόφασης ΣτΕ Α´ 7μ 156/2022: Αστική Ευθύνη νοσοκομείουκατ΄ άρθρ. 105 – 106 ΕισΝΑΚ 349

XXXVII

9. Περίληψη απόφασης ΣτΕ Α΄ 2125/2022: Αγωγή αποζημίωσης.Δέσμευση ακινήτου χωρίς συντέλεση απαλλοτρίωσης 353

10. Περίληψη απόφασης ΣτΕ 1964-1972/2021: Αστική ευθύνη του Δημοσίουαπό παράλειψη αστυνομικών οργάνων να προστατεύσουν την περιουσίαπολιτών κατά τη διάρκεια βίαιων επεισοδίων 354

Ευρετήριο διατάξεων Συντάγματος 361

Ευρετήριο Αποφάσεων 363

Αλφαβητικό Ευρετήριo 371